Συγγραφέας: Αναστασία Κόκκα 

Για να μιλήσουμε για τη Διαχείριση του Εργασιακού Στρες, θα ήταν σκόπιμο να ξεκινήσουμε με το τι είναι Στρες και τι Εργασιακό Στρες.

Για το Στρες υπάρχουν πολλοί ορισμοί, ένας από αυτούς είναι ο ορισμός των “Lazarus and Folkman” που λέει ότι: «Στρες είναι το αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης του ατόμου και του περιβάλλοντος του. Όταν το άτομο αισθάνεται αδυναμία να ανταπεξέλθει, βασιζόμενο στις προσωπικές του ικανότητες και δεξιότητες στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος του, τότε βιώνει στρες». Όλοι έχουμε στο μυαλό μας ότι το στρες έχει αρνητική σημασία, αυτό όμως δεν ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει το «καλό στρες», δηλαδή το δημιουργικό στρες (eustress) και το «κακό στρες» που είναι το παθολογικό στρες (distress). Το καλό στρες λειτουργεί ως κίνητρο για το άτομο, για παράδειγμα ο εργαζόμενος αγχώνεται για να τελειώσει μια εργασία που του έχει ανατεθεί. Αν δεν αγχωθεί για αυτή μπορεί να μην την τελειώσει εντός της προθεσμίας που έχει οριστεί. Απ την άλλη, όταν το στρες διαρκεί εβδομάδες (κακό στρες), επηρεάζει τον εγκέφαλο και το σώμα, γίνεται νοσογόνο. Το άτομο αποκτά σωματικά συμπτώματα όπως τρέμουλο, αϋπνία και ταλαιπωρείται σημαντικά από αυτό.

Επίσης το στρες είναι αντιλαμβανόμενο που σημαίνει ότι δεν αγχωνόμαστε όλοι οι άνθρωποι για τα ίδια πράγματα. Το άτομο στην παιδική ηλικία δεν αγχώνεται για τους ίδιους λόγους που θα αγχωθεί στην ενήλικη ζωή του. Ακόμα, ένας ενήλικας δεν νιώθει άγχος για τους ίδιους λόγους που νιώθει ένας άλλος ενήλικας. Είναι κάτι το υποκειμενικό και οι παράγοντες που πυροδοτούν το στρες ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, τη φάση ζωής, το φύλο, την κοινωνική θέση κλπ.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το στρες επιδρά στον ανθρώπινο οργανισμό. Συγκεκριμένα επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, το ενδοκρινικό σύστημα και το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλοντας έτσι στην εμφάνιση των κυριότερων ασθενειών και διαταραχών. Σύμφωνα με έρευνες το στρες μπορεί να πυροδοτήσει σχεδόν το 50% των περιπτώσεων κατάθλιψης, καθώς συμβάλλει στην εκδήλωση μιας σειράς ασθενειών όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, καρκίνος, αλλεργίες-δερματικές παθήσεις, άσθμα και άλλα.

 

Στον εργασιακό χώρο, το να νιώθει ο εργαζόμενος στρες είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο. Σύμφωνα με στοιχεία που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι το δεύτερο σε συχνότητα πρόβλημα υγείας που σχετίζεται με την εργασία μετά την οσφυαλγία. Οι λόγοι που προκαλούν στρες είναι πολλοί, ένας από τους κυριότερους έχει να κάνει με τα ωράρια εργασίας. Όταν το άτομο εργάζεται σε βάρδιες, όταν τα ωράρια είναι εξαντλητικά και όταν αναγκάζεται να κάνει συχνά ταξίδια για επαγγελματικούς λόγους. Επίσης, ένας άλλος λόγος είναι οι υπερβολικές απαιτήσεις που είναι πιθανό να έχει ο εργαζόμενος. Ένας άλλος, εξίσου σημαντικός λόγος πυροδότησης του στρες είναι η έλλειψη ελέγχου στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας, αλλά και και η έλλειψη ενημέρωσης και καθοδήγησης για τυχόν αλλαγές. Έτσι το άτομο νιώθει ότι δεν έχει κανέναν έλεγχο επάνω σε αυτά που καλείται να ολοκληρώσει, με σκοπό να αυξάνεται το στρες του. Ακόμα, οι κακές σχέσεις με τους συναδέλφους και τους προϊστάμενους φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τον εργαζόμενο. Το ίδιο συμβαίνει και όταν υπάρχει ασάφεια των ρόλων και των υποχρεώσεων του εργαζομένου. Τέλος, πολύ σημαντική πηγή εργασιακού στρες είναι η πιθανή βία που μπορεί να δεχτεί το άτομο. Η βία αυτή μπορεί να είναι σωματική, λεκτική, σεξουαλική ή η απειλή βίας. Κυρίως στις μέρες μας, εξ' αιτίας της οικονομικής κρίσης και της ανασφάλειας που νιώθει ο εργαζόμενος για το ενδεχόμενο απώλειας της εργασίας του, το εργασιακό στρες αυξάνεται σημαντικά.

Όμως, οι παράγοντες άγχους για τον εργαζόμενο μπορεί να βρίσκονται και εκτός της εργασίας του. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι κάποια γεγονότα στη ζωή του ατόμου, είτε είναι θετικά, είτε αρνητικά, δεν παύουν να προκαλούν στρες. Ορισμένα από αυτά τα γεγονότα είναι τα εξής:

-Σημαντικά γεγονότα ζωής (γάμος, εγκυμοσύνη, μετακόμιση, διαζύγιο)

-Οικονομικά προβλήματα

-Ασθένεια ή πένθος.

Επιπλέον, το εργασιακό στρες μπορεί να οδηγήσει σε ένα σύνδρομο, το Σύνδρομο Εργασιακής Εξουθένωσης (burn-out). Στα μέσα της δεκαετίας του '70 στις ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκε ο όρος burnout, για να περιγράψει το ψυχολογικό φαινόμενο που παρατηρήθηκε αρχικά στους επαγγελματίες υγείας. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι εργαζόμενοι μετά από ένα διάστημα "έχαναν" τα ψυχικά τους αποθέματα, τα κίνητρα

 

και την αφοσίωση τους στη δουλειά. Στις σημερινές κοινωνίες, λόγω του υπερβολικού ανταγωνισμού και της πίεσης για υψηλή αποτελεσματικότητα, το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται όλο και συχνότερα και σε σχεδόν όλα τα επαγγέλματα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες αποτελεί μια απο τις συνέπειες του εργασιακού στρες. Το σύνδρομο αυτό έχει τρία χαρακτηριστικά συμπτώματα. Αυτά είναι τα εξής:

Η εξάντληση: Το άτομο νιώθει εξαντλημένο επειδή το στρες έχει επιδράσει στην ψυχή και το σώμα του.

Ο κυνισμός: Είναι το αποτέλεσμα της αρνητικής στάσης προς τους άλλους και προς την εργασία του.

Η αναποτελεσματικότητα: Είναι η συνέπεια της χαμηλής αυτοεκτίμησης.

Κυρίως στη χώρα μας, επικρατεί νοσοκεντρική αντιμετώπιση που σημαίνει ότι πρώτα το άτομο γίνεται ασθενής και έπειτα προσέρχεται για θεραπεία. Βεβαίως, είναι προτιμότερη η πρόληψη.

Στα πλαίσια της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας το άτομο μπορεί να βοηθηθεί μέσα από ατομικές ή και ομαδικές συνεδρίες. Χρήσιμο ωστόσο είναι, η έκφραση των αναγκών και προβλημάτων, η απαλοιφή της έντασης, η ανάπτυξη αισιόδοξης σκέψης απέναντι σε στρεσογόνες καταστάσεις, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και στάσεων, η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή, o καλός ύπνος. Επίσης, οι τεχνικές διαχείρισης του στρες μπορούν να βοηθήσουν το άτομο τη στιγμή που βρίσκεται υπο πίεση, αλλά και να επωφεληθεί από αυτές μακροπρόθεσμα.

 Σωματική Άσκηση:

Η σωματική άσκηση σε συνδυασμό με την υιοθέτηση μιας σωστής διατροφής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής οδηγεί στην ευεξία. Το σημαντικότερο όμως όφελος είναι ότι ενισχύεται η πεποίθηση ότι το άτομο κάνει κάτι θετικό για τον εαυτό του, βελτιώνεται ο αυτοσεβασμός και η αυτοεκτίμηση.

Η άσκηση βοηθάει:

  • Στη βελτίωση του ύπνου σε άτομα που έχουν στρες ή κατάθλιψη
  • Στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και της ροής του αίματος στον εγκέφαλο

 

  • Στη ρύθμιση της    έκκρισης    ορμονών,    όπως    της    σεροτονίνης, της νοραδρεναλίνης και της μελατονίνης.
  • Στην καλύτερη αιμάτωση και λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος
  • Στην αύξηση της δύναμης, της ελαστικότητας και της απόδοσης των μυών
  • Στην διατήρηση της οστικής μάζας και στην καλύτερη λειτουργία των αρθρώσεων.

Ιδιαίτερα, η χρόνια άσκηση έχει συνδεθεί θετικά και με τα ψυχολογικά οφέλη και τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης. Η χρόνια και συστηματική άσκηση έχει βρεθεί να επιφέρει τα ίδια θετικά αποτελέσματα με τις τεχνικές ψυχολογικής παρέμβασης, όπως η χαλάρωση και ο διαλογισμός.

 Τρόπος ζωής και Διατροφή

Τα τελευταία χρόνια, έχει παρατηρηθεί αύξηση των νόσων, η οποία είναι αποτέλεσμα του σύγχρονου τρόπου ζωής. Ο τρόπος ζωής έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Οι εργασιακές συνθήκες γίνονται όλο και πιο πιεστικές. Μια θετική αλλαγή, λοιπόν, στο τρόπο ζωής μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά.

Συγκεκριμένα, η γνήσια Μεσογειακή Διατροφή και η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων και του ψωμιού ολικής άλεσης, ωμών ανάλατων ξηρών καρπών και ψαριού, θεωρούνται αναγκαία σε καθημερινή βάση, ενώ η κατανάλωση κόκκινου κρέατος στο ελάχιστο, έχει βρεθεί ότι έχει πολλαπλά οφέλη στον οργανισμό. Η διατροφή επηρεάζεται από το στρες, αλλά ταυτόχρονα μπορεί και να το επηρεάσει. Η υιοθέτηση της σωστής διατροφής και η προετοιμασία των γευμάτων από το σπίτι, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τη σωματική και πνευματική αντοχή του εργαζομένου.

Η  αποφυγή   ή   και   η   άμεση διακοπή   του   καπνίσματος,   επίσης,   καθώς   και   ο περιορισμός των διεγερτικών (τσάι, καφές) και του αλκοόλ, η πεντάλεπτη έκθεση στο ήλιο και ο σωστός, ποιοτικός και επαρκής ύπνος, βοηθούν σημαντικά στην καλή υγεία. Επιπλέον, η έλλειψη ύπνου, μάλιστα φαίνεται να σχετίζεται με υψηλά επίπεδα ορμονών του στρες, υψηλή κατανάλωση φαγητού, βαθμιαία μείωση της νοημοσύνης και υπερδιέγερση.

 

Θα ήταν καλό, επίσης ο εργαζόμενος να βρίσκει χρόνο στην καθημερινότητα του για αποδράσεις σε καθαρό περιβάλλον, να προσπαθεί να είναι σε καλή ψυχική κατάσταση, να χαλαρώνει και να διατηρεί σωστές (μη ανταγωνιστικές) ανθρώπινες σχέσεις και κοινωνική δραστηριότητα.

Από τα παραπάνω, λοιπόν είναι εμφανές ότι η εκπαίδευση των ατόμων σε πιο ενεργητικές μεθόδους διαχείρισης του στρες, θα μπορούσε να μειώσει το στρες που βιώνει στον εργασιακό χώρο και κατ’ επέκταση θα βοηθούσε το άτομο να υιοθετήσει και έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

 Ρουτίνα

Όταν μιλάμε για ρουτίνα, αναφερόμαστε σε μια προσωπική συνήθεια, η οποία είναι αποτέλεσμα κάποιας ανάγκης π.χ. τρώω κάθε μέρα στις 4 το μεσημέρι. Αντίθετα, όταν μιλάμε για συνήθεια, αναφερόμαστε σε ένα σταθερό μηχανισμό που είναι  ικανός να δημιουργήσει δεξιότητες και σε κάτι, που επαναλαμβάνεται συνέχεια και γίνεται αυτόματα π.χ. αλλάζω τις ταχύτητες στο αμάξι.

Αποδεδειγμένα η υιοθέτηση μιας καθημερινής ρουτίνας επιφέρει θετικά αποτελέσματα στην ποιότητα ζωής του ατόμου. Έχει παρατηρηθεί ότι εξαιτίας αυτής, οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται αυτόματα, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο και ενέργεια. Η καθημερινή ρουτίνα, είναι δυνατόν να κάνει έναν άνθρωπο να αισθάνεται ασφαλής. Έχοντας ένα πρόγραμμα μας βοηθά να βεβαιωθούμε ότι είμαστε προετοιμασμένοι, διότι γίνεται μέρος της ημέρας μας.

 Ευγνωμοσύνη

Όταν αναφερόμαστε στη λέξη «ευγνωμοσύνη» μιλάμε για αναγνώριση της ευεργεσίας που έκανε κάποιο άτομο σε εμάς, καθώς και την έντονη φιλική διάθεση προς αυτόν, καθώς και για την έντονη επιθυμία ανταπόδοσης της θετικής πράξης. Μπορεί να είμαστε ευγνώμονες απέναντι σε κάποιο άτομο, αντικείμενο ή και περιστατικό. Ευγνωμοσύνη είναι ένας τρόπος για τους ανθρώπους να εκτιμούν αυτά που έχουν, αντί να κυνηγούν πάντα για κάτι νέο με την ελπίδα ότι θα τους κάνει πιο ευτυχισμένους. Η ευγνωμοσύνη βοηθά τους ανθρώπους να επικεντρωθούν σε αυτό που έχουν, αντί αυτό που τους λείπει. Και, παρόλο που μπορεί να αισθάνονται ότι

 

είναι σκηνοθετημένη σε πρώτη φάση, αυτή η ψυχική κατάσταση γίνεται ισχυρότερη με τη χρήση και την πρακτική.

Οι ευγνώμονες άνθρωποι είναι αυτοί που αντιλαμβάνονται την ευγνωμοσύνη ως μόνιμο χαρακτηριστικό παρά μια προσωρινή κατάσταση του νου και έχουν ένα πλεονέκτημα, φροντίζουν καλύτερα το εαυτό τους και νοιάζονται πραγματικά για την υγεία τους, καθώς είναι και σε θέση να ακολουθήσουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, όπως να κάνουν τακτική άσκηση, υγιεινή διατροφή και σωματικές εξετάσεις. Ακόμη, αποδεικνύεται, ότι το αίσθημα της ευγνωμοσύνης μπορεί να μας βοηθήσει να διαχειριστούμε καλύτερα το άγχος και το στρες, καθώς τα θετικά συναισθήματα έχουν τεράστια θετική αξία, βοηθώντας τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τα καθημερινά προβλήματα.

Μερικοί τρόποι για να καλλιεργήσει ένα άτομο την ευγνωμοσύνη του είναι να γράψει ένα ευχαριστήριο σημείωμα, εκφράζοντας την απόλαυση και την εκτίμηση των επιπτώσεων του ενός ατόμου στη ζωή σας και μπορεί να το στείλει ή να το παραδώσει ο ίδιος στο άτομο αυτό. Να ευχαριστήσει κάποιον διανοητικά. Να κρατήσει ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης και να μοιραστεί με τους αγαπημένους σκέψεις για τα δώρα που έχουν λάβει κάθε μέρα. Να μετρήσει τα θετικά στοιχεία στη ζωή του και αν είναι αυτό δυνατόν να τα γράψει σε μια κόλλα χαρτί, μαζί με τους προβληματισμούς του, σχετικά με το τι πήγε καλά και για τι είναι ευγνώμων. Οι άνθρωποι που είναι θρησκευόμενοι, μπορούν να χρησιμοποιήσουν την προσευχή για να καλλιεργήσουν την ευγνωμοσύνη.

 Γνωσιακή αναδόμηση

Η γνωσιακή θεραπεία πλεονεκτεί σε σχέση µε άλλες βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες θεραπείες. Είναι μια καλά δομημένη μορφή θεραπείας και προσφέρει στους θεραπευτές μια πολύ καλά οργανωμένη και δομημένη βάση, ώστε να βοηθήσουν τους ασθενείς τους να αντιμετωπίσουν, ο καθένας τα προσωπικά του προβλήματα. Ο ίδιος ο θεραπευμένος στη γνωσιακή θεραπεία λαμβάνει πιο ενεργητικό ρόλο και βοηθάει το θεραπευτή να χτίσουν μαζί τη θεραπευτική διαδικασία.

Με βάση το Γνωσιακό μοντέλο υπάρχουν ορισμένες δυσλειτουργικές σκέψεις που επηρεάζουν το συναίσθημα και τη συμπεριφορά. Η ρεαλιστική αξιολόγηση και η

 

τροποποίηση του τρόπου σκέψης παράγουν βελτίωση στο συναίσθημα και τη συμπεριφορά.     Διαρκή     αποτελέσματα     υπάρχουν     όταν     τροποποιηθούν    οι

«υποκείμενες» δυσλειτουργικές πεποιθήσεις του ατόμου.

 Τεχνικές διαχείρισης του στρες

Οι τεχνικές διαχείρισης του στρες μπορούν να χρησιμοποιούνται είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό. Ανάλογα με το ποια τεχνική ταιριάζει καλύτερα στο κάθε άτομο θα πρέπει να εφαρμόζεται και η κατάλληλη. Όλες οι τεχνικές, για να είναι αποτελεσματικές θα πρέπει να επικεντρώνονται στην αναγνώριση και στην ανάλυση των προβλημάτων και των παραγόντων που σχετίζονται με το στρες.

Σύμφωνα με τον Benson, ένας από τους πρώτους που μελέτησε τα χαρακτηριστικά της χαλάρωσης, ο οργανισμός εμφανίζει μια πληθώρα αλλαγών σε επίπεδο φυσιολογίας όπως είναι η μείωση των καρδιακών παλμών, η μείωση του ρυθμού της αναπνοής, μείωση της αναλυτικής σκέψης, μείωση της μυϊκής έντασης, αύξηση της αντίστασης του δέρματος και αύξηση της δράσης των κυμάτων τύπου Α στον εγκέφαλο.

 Διαφραγματική αναπνοή

Κατά την διαφραγματική αναπνοή επεκτείνεται η κοιλιά, γεμίζοντας με αέρα κατά την εισπνοή, ενώ ο θώρακας παραμένει ακίνητος. Αντίθετα κατά την εκπνοή η περιοχή της κοιλιάς μαζεύεται προς τα μέσα, αφήνοντας να απελευθερωθεί ο αέρας που εισήλθε κατά την εισπνοή.

Σε αυτή τη διαδικασία σημαντικό ρόλο παίζει το διάφραγμα. Το διάφραγμα είναι ένας θολωτού σχήματος μυς, ο οποίος συμμετέχει καθοριστικά στην αναπνοή, έλκοντας τον θώρακα προς τα κάτω κατά την εισπνοή, ενώ η σύσπαση των κοιλιακών μυών κατά την εκπνοή, απωθεί το διάφραγμα προς τα πάνω.

Η εκμάθηση της τεχνικής αυτής γίνεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες, είτε προφορικά είτε μέσω ηχογραφημένου αρχείου και εκπαιδεύονται στο πώς να

 

εισπνέουν και να εκπνέουν πιο βαθιά, πιο ήρεμα και πιο αργά. Η εξάσκηση της τεχνικής πρέπει να γίνεται αρκετές φορές τη μέρα (3-4 φορές) για λίγα λεπτά, έτσι ώστε να φανούν τα οφέλη της διαφραγματικής αναπνοής.

Ορισμένα από τα οφέλη της διαφραγματικής αναπνοής:

 

Καλύτερη οξυγόνωση του αίματος Ελάττωση του στρες

Πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων άγχους και πανικού

Βελτίωση της φυσικής αντοχής και απόδοσης σε σωματικές δραστηριότητες Αύξηση αυτοελέγχου μέσω του ελέγχου της αναπνοής

Ανάπτυξη μεθοδικής και ώριμης σκέψης Αύξηση αυτοσυγκέντρωσης

Βελτίωση δημιουργικότητας Ανάπτυξη ευεξίας

Μείωση συμπτωμάτων του άσθματος

Οι διαφραγματικές αναπνοές είναι πολύ απλές ως προς την εφαρμογή τους

και μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτόνομα ή σε συνδυασμό με άλλες τεχνικές.

Προοδευτική μυϊκή χαλάρωση:

 

 

Πρόκειται για μια συστηματική τεχνική διαχείρισης του στρες, με την οποία επιτυγχάνεται βαθιά κατάσταση χαλάρωσης. Η τεχνική αυτή ανακαλύφθηκε από τον Αμερικανό γιατρό EdmundJacobson η δεκαετία του 1920. Ο Jacobson ανακάλυψε ότι μπορεί ένας μυς να χαλαρώσει αφού πρώτα έχει υποστεί ένταση για λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια χαλαρώσει. Έτσι η ένταση και η χαλάρωση των μυϊκών ομάδων σε όλο το σώμα δημιουργεί αίσθηση χαλάρωσης.

 

Η σύσφιξη και η χαλάρωση γίνεται στις μυϊκές ομάδες των ποδιών, της κοιλιάς, του θώρακα, των χεριών και του προσώπου. Με τα μάτια κλειστά, το άτομο συσφίγγει μια τις παραπάνω μυϊκές ομάδες για περίπου 20 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια χαλαρώνει, καθώς παρατηρεί τη διαφορά ανάμεσα σε έναν σφιγμένο μυ και σε έναν χαλαρό μυ. Με αυτή την εξάσκηση το άτομο μαθαίνει να χαλαρώνει σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η εκμάθηση της τεχνικής αυτής, γίνεται από εκπαιδευμένο επαγγελματία , είτε προφορικά είτε μέσω της χρήσης ηχογραφημένου αρχείου. Επίσης το άτομο θα πρέπει να την εφαρμόζει 2-3 φορές την ημέρα για 15- 20 λεπτά ανά φορά.

Ορισμένα από τα οφέλη της προοδευτικής μυϊκής χαλάρωσης:

 

Μείωση του πόνου, έντασης ή και αντίληψης του. Δημιουργία ευχάριστης πνευματικής κατάστασης. Μείωση άγχους και στρες.

Βελτίωση συγκέντρωσης.

Βελτίωση της αυτοεκτίμησης. Αύξηση αισθήματος ελέγχου. Βελτίωση ύπνου.

Μείωση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού δείκτη. Βελτίωση διαπροσωπικών σχέσεων.

Μείωση επιπέδων κορτιζόλης σιέλου και γενικευμένου άγχους.

Καθοδηγούμενος οραματισμός:

 

 

 

Η τεχνική του καθοδηγούμενου οραματισμού διδάσκεται από έναν εκπαιδευμένο επαγγελματία, είτε προφορικά διαβάζοντας ένα γραπτό κείμενο, είτε μέσω χρήσης ηχογραφημένου αρχείου από 10 λεπτά την ημέρα.

 

Ο καθοδηγούμενος οραματισμός χρησιμοποιεί εξατομικευμένες εικόνες για το κάθε άτομο, στοχεύοντας στην προώθηση της υγείας μέσω τυποποιημένων και προσαρμόσιμων τεχνικών, συμπεριλαμβανομένης της χαλάρωσης και της μείωσης του στρες.

Η νοερή απεικόνιση στοχεύει στο να χρησιμοποιήσει ο ασθενής προσωπικές του εικόνες που είναι συμβολικές για συγκεκριμένα ζητήματα της υγείας ή της ζωής του, έτσι ώστε να αναπτύξει ιδέες που σχετίζονται με την υγεία.

Έτσι σε έναν άνετο και ασφαλή χώρο, εν απουσία αισθητηριακών ερεθισμάτων, το άτομο καλείται να συγκεντρωθεί και να εστιάσει σε μια εικόνα και μ αυτόν τον τρόπο να χαλαρώσει.

Ορισμένα από τα οφέλη του καθοδηγούμενου οραματισμού:

 

 

 

Μείωση του στρες

Πρόληψη της υποτροπής του καπνίσματος Ενισχυτική για τη θεραπεία του καρκίνου Θεραπεία για το άγχος

Διαχείριση του άσθματος Διαχείριση του πόνου

Το εργασιακό στρες πλήττει έναν μεγάλο αριθμό εργαζομένων, έχοντας ως αποτέλεσμα να δυσφορούν. Οι ρυθμοί της καθημερινότητας είναι πολύ γρήγοροι και οι εργαζόμενοι βιώνουν στρες εντός αλλά και εκτός της εργασίας τους. Οι τεχνικές διαχείρισης στρες που έχουν στόχο την χαλάρωση, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Έτσι, οι εργαζόμενοι, έχοντας επίγνωση για το τι είναι αυτό που τους

 

«μπλοκάρει» και παράλληλα φροντίζοντας τον εαυτό τους, θα νιώθουν καλύτερα, το στρες θα μειώνεται και θα είναι δημιουργικοί για τον εαυτό και την εργασία τους.

Βιβλιογραφία

 

Lazarus & Folman (1984).Stress, appraisal and coping. New York: Springer. Seyle Hans (1974). Stress without distress. New York: New American Library.

Δαρβίρη, Χ., (2013). Σημειώσεις μαθήματος «Διαχείριση του Στρες και Υγεία», τμήμα Ιατρικής σχολής, ΕΚΠΑ.

Vedhara, K., Miles, J., Bennett, P., Plummer, S., Tallon, D., Brooks, E.,

...&Lightman, S. (2003). An investigation into the relationship between salivary cortisol, stress, anxiety and depression.Biological psychology, 62(2), 89-96.

Steptoe, A., & Kivimäki, M. (2012).Stress and cardiovascular disease.Nature Reviews Cardiology, 9(6), 360.

Sandberg, S., Paton, J. Y., Ahola, S., McCann, D. C., McGuinness, D., Hillary, C. R., & Oja, H. (2000). The role of acute and chronic stress in asthma attacks in children. The Lancet, 356(9234), 982-987.

Fernández-Sánchez, A., Madrigal-Santillán, E., Bautista, M., Esquivel-Soto, J., Morales-González, Á., Esquivel-Chirino, C., ... & Morales-González, J. A. (2011). Inflammation, oxidative stress, and obesity.International journal of molecular sciences, 12(5), 3117-3132.

Montoro, J., Mullol, J., Jauregui, I., Davila, I., Ferrer, M., Bartra, J., ...& Valero, A. (2009). Stress and allergy.J Investig Allergol Clin Immunol, 19(Suppl 1), 40-7.

Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn‐out.Journal of social issues, 30(1), 159-165. Dimitropoulos,   C.,    &    Filippou,    N.    (2008).Professional   burnout    in                            health professionals.ArchivesofHellenicMedicine, 25(5), 624-647.

 

Petruzzelo, S.J., Landers, D. M., Hatfield, B. D., Kubitz, K. A. & Salazar, W.( 1991) A metanalysis on the anxiety-reducing effects of acute and chronic exercise . Sports Medicine II(3):143-182.

Harris, D., (1985) Comparative effectiveness of running theory and psychotherapy. In: Exercise and mental health , Morgan W. P. &. Goldston S. E. (Eds.), Washington DC: Hemisphere, 123-130.

Ornish, D., Brown, S. E., Scherwitz, L. W., Billings, J. H., Armstrong, W. T., Ports,

T. A., McLanahan, S. M., Kirkeeide, R. L., Brand, R. J. & Gould, K. L. (1990). Can lifestyle changes reverse coronary heart disease? The Lifestyle Heart Trial..Lancet. 21;336(8708):129-33.

Ehlers, C. L. , Frank, E. &Kupfer, D. J. (1988). Social zeitgebers and biological rhythms: a unified approach to understanding the etiology of depression. Arch Gen Psychiatry. 45:948–952.

Seligman, M. E., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: empirical validation of interventions. American psychologist, 60(5), 410.

Beck, A. T. (1976).Cognitive therapy and the emotional disorders. New York. International Universities Press.

Chitkara, D. K., Van Tilburg, M., Whitehead, W. E., & Talley, N. J. (2006).Teaching diaphragmatic breathing for rumination syndrome. American Journal of Gastroenterology, 101(11), 2449-2452.

Συγγραφέας: Γεωργία Παρδαλού

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού.

Ετικετοποίηση. Ετικετοποίηση παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή και αναπηρίες, παιδιών προσφύγων ή μεταναστών, παιδιών διαφορετικών; Ποιος ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην ενταξιακή πολιτική τους; Με ποιους τρόπους μπορούν να ξεπεραστούν οι όποιες δυσκολίες και να προωθηθεί η συμπεριληπτική εκπαίδευση; Επιτυγχάνεται η ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή όλων των παιδιών στην εκπαιδευτική διαδικασία;

Η εκπαιδευτική διαδικασία επηρεάζεται σημαντικά από τα εμπόδια που προκύπτουν στη μάθηση και τη συμμετοχή όλων -ανεξαιρέτως- των μαθητών σε αυτή. Η ταξινόμηση και… «ετικετοποίηση» παιδιών σε παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, παιδιά «μετανάστες», παιδιά «πρόσφυγες», μόνο αρνητικές συνέπειες μπορεί να έχει, τόσο για το ίδιο το παιδί που αποκτά την «ταμπέλα», όσο και για το σύνολο της τάξης. Όταν ένα παιδί στιγματίζεται, ταυτόχρονα δημιουργούνται προκαταλήψεις για το τι δε μπορεί να κάνει! Ο στιγματισμός πάντοτε οδηγεί στην απόρριψη από το σύνολο της τάξης και σε χαμηλές προσδοκίες μάθησης από την πλευρά του εκπαιδευτικού, προκαλώντας και αρνητική επίδραση στην αυτοεκτίμηση του παιδιού.

Παράλληλα, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να γίνεται κατάχρηση της ετικέτας που έχει δοθεί σε κάποιο άτομο, προκειμένου να ερμηνευτούν διάφορες συμπεριφορές του, οι οποίες ουδεμία σχέση μπορεί να έχουν με τον τίτλο που έχει προσδοθεί στον μαθητή ή μαθήτρια. Με αυτό τον τρόπο τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του γενικεύονται και προκύπτει αδυναμία εκτίμησης της μοναδικότητας του μαθητή.

Ενταξιακή πολιτική

Ένα βασικό ζήτημα του εκπαιδευτικού συστήματος της Ειδικής Αγωγής, για το οποίο εδώ και αρκετά χρόνια δημιουργείται έντονος και μαχητικός διάλογος είναι αυτό της Ενσωμάτωσης ή Ένταξης των παιδιών με φυσικές ή νοητικές μειονεξίες ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, στις δομές του κανονικού σχολείου. Τόσο στην Ευρώπη, όσο και στον διεθνή χώρο γίνεται ολοένα και πιο αποδεκτό πως η ενταξιακή πολιτική στην εκπαίδευση κρίνεται αναγκαία. Όπως αναφέρεται από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2010, σελ.5): “Η δημιουργία των συνθηκών που απαιτούνται για την επιτυχή ένταξη των μαθητών με ειδικές ανάγκες σε συνήθη πλαίσια αποβαίνει επωφελής για όλους τους εκπαιδευόμενους”. Μάλιστα το 2009 η UNESCO τονίζει

 

πως η ενταξιακή εκπαίδευση είναι θέμα ισοτιμίας που επηρεάζει τη σχέση όλων των μαθητών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κάνει λόγο μόνο για την ανάγκη ένταξης στο γενικό σχολείο των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρίες. Υποστηρίζει την αναγκαιότητα ένταξης και των παιδιών των μεταναστών, αναφέροντας πως τα σχολεία οφείλουν να αποτελούν σημαντικό καθοδηγητή για τη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Τα παιδιά μεταναστών και τα παιδιά από την κοινότητα υποδοχής είναι ανάγκη να γνωριστούν, και να αναπτύξουν συναισθήματα αλληλοσεβασμού και αγάπης. Ακόμα και η γλωσσική και πολιτισμική ποικιλομορφία είναι μια σημαντική πηγή μάθησης για τα σχολεία (Επιτροπή Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2008,σελ.1).

Πολιτισμική ετερότητα στο σχολείο

Μιλώντας για ετερότητα στο σχολείο αντιλαμβανόμαστε πως πρόκειται να επεξεργαστούμε περιπτώσεις μαθητών που είτε αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μάθηση, είτε προέρχονται από διαφορετική χώρα, ως παιδιά μεταναστών, προσφύγων, παλιννοστούντων και άλλων κοινωνικών ομάδων. Η ελληνική κοινωνία χαρακτηρίζεται από πολυπολιτισμικότητα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, και είναι γεγονός ότι επιχειρείται μια προσέγγιση της διδασκαλίας των μαθημάτων με πνεύμα αλληλοκατανόησης και ανεκτικότητας.

Εξετάζοντας και τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την εκπαίδευση μαθητών που προέρχονται από άλλες χώρες από τη χώρα όπου φοιτούν, κατανοούμε ότι απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία στην Ευρώπη πολιτών που θα διακατέχονται από αισθήματα δικαιοσύνης, αλληλοσεβασμού και ισότητας, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης τους, τη γλώσσα που μιλούν, τη θρησκεία ή οποιαδήποτε άλλη πολιτισμική ιδιαιτερότητα.

Δυσκολίες μάθησης

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα ένταξης (European Agency for Special Needs and Inclusive Education, 2008) οι εκπαιδευτικοί στηρίζουν την περιοχή ικανοτήτων των μαθητών, απαντώντας πως η διαφορετικότητα του καθενός πρέπει να γίνεται σεβαστή, να εκτιμάται και να θεωρείται πηγή πληροφοριών που ενισχύει τις ευκαιρίες για μάθηση. Οι διαφορετικές πληροφορίες που προβάλλονται στην τάξη με την κατάλληλη αξιοποίηση θα βοηθήσουν στη μάθηση όλα τα παιδιά, είτε φέρουν είτε όχι δυσκολίες μάθησης.

 

Επίσης, υποστηρίζουν πως η στάση που κρατούν απέναντι σε κάθε παιδί επηρεάζει την αυτοπεποίθηση του και συνεπώς τις μαθησιακές του δυνατότητες. Για άλλη μία φορά τονίζουν και οι ίδιοι ότι η κατηγοριοποίηση των μαθητών μπορεί να φέρει αρνητικά αποτελέσματα στις μαθησιακές τους ευκαιρίες.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην ένταξη

Αποτελεί κοινό τόπο πως η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στο σχολείο, για τον λόγο αυτό και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών δε μπορεί να περιοριστεί στο πανεπιστήμιο. Η πραγματική και ουσιαστική εκπαίδευση τους  πραγματοποιείται μέσα στην καθημερινότητα του σχολείου, με τη βοήθεια των μαθητών τους και των αναλυτικών προγραμμάτων (Αγγελίδης & Στυλιανού, 2011).

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τις Ειδικές Ανάγκες και την Ενταξιακή Εκπαίδευση (2012) οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να εκτιμήσουν την αξία της διαφορετικότητας κάθε μαθητή, να έχουν υψηλές προσδοκίες από όλα τα παιδιά, να προωθούν την ομαδοσυνεργατική μάθηση, ενισχύοντας έτσι τις διαπροσωπικές σχέσεις των μαθητών και να επιμορφώνονται διαρκώς.

Καλός εκπαιδευτικός δεν είναι εκείνος που γνωρίζει με επάρκεια το αντικείμενο του, και τις μεθόδους με τις οποίες θα το διδάξει, αλλά είναι εκείνος που έχει συνείδηση της κατάστασης της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει και εργάζεται. Ο εκπαιδευτικός αυτός αντιλαμβάνεται τις αλλαγές που προκύπτουν, και είναι πλήρως συνειδητοποιημένος σε θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως η καταγωγή, η κοινωνική τάξη, το φύλο, οι μαθησιακές δυσκολίες κλπ. Στόχος του είναι οι μαθητές με ιδιαιτερότητες να μη μετατραπούν στους αυριανούς περιθωριοποιημένους πολίτες της κοινωνίας (Λιακοπούλου, 2007).

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν την παιδαγωγική και επιστημονική κατάρτιση να παίρνουν αποφάσεις που θα αφορούν το περιεχόμενο της διδασκαλίας, τη δομή της, και τον τρόπο διαχείρισης της προς όφελος όλων των παιδιών (Σούλης, 2002). Φυσικά, ο σκοπός των Αναλυτικών Προγραμμάτων οφείλει να ανταποκρίνεται στο σύνολο των μαθητών μιας τάξης, και όχι σε ένα μέρος αυτών.

Σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ενταξιακής πολιτικής διαδραματίζουν πέρα από τους εκπαιδευτικούς και οι ηγέτες ενός σχολείου. Είναι αναγκαίο για την ενίσχυση της συμπερίληψης οι διευθυντές να οικοδομούν σταθερές σχέσεις με τους γονείς των μαθητών, και την ευρύτερη κοινωνία. Η συνεργασία με γονείς και κοινότητες αναπτύσσει μια συνεργατική κουλτούρα που προσφέρει ευκαιρίες σε όλες τις ομάδες. Καταλήγουμε στο ότι για να επιτευχθεί η ένταξη απαιτείται υπευθυνότητα από την

 

πλευρά της σχολικής μονάδας, του διευθυντή, των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών, των γονέων και των υπόλοιπων μαθητών.

Σαν επίλογος

Συνοψίζοντας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η κατηγοριοποίηση των παιδιών σε ομάδες -ειδικά μέσα στον χώρο του σχολείου- μόνο αρνητικές συνέπειες θα μπορούσε να φέρει για τα ίδια τα παιδιά, αλλά και για τους συμμαθητές τους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το σχολείο αποτελεί τον χώρο όπου τα παιδιά μαθαίνουν να συνυπάρχουν, να επικοινωνούν, να ανταλλάζουν απόψεις και συναισθήματα. Η συμπεριληπτική εκπαίδευση όλων των παιδιών, ανεξαρτήτως δυσκολιών ή φυλετικής καταγωγής, εθνικότητας, φύλου, κοινωνικού υποβάθρου, σεξουαλικότητας, αναπηρίας, απαιτεί να ξεπεραστούν οι φραγμοί που εμποδίζουν τη μάθηση και την ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών στην εκπαίδευση!

Βιβλιογραφία:

Αγγελίδης,    Π. & Στυλιανού, Τ. (2011). Η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στη συμπεριληπτική εκπαίδευση. Παιδαγωγικές της Συμπερίληψης. Αθήνα: Διάδραση

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, (2008). Πράσινη Βίβλος – Μετανάστευση και κινητικότητα: προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βρυξέλλες: Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

European Agency for Special Needs and Inclusive Education, (2008). Εκπαίδευση Εκπαιδευτικών σε Ζητήματα Ένταξης: Το προφίλ των ενταξιακών εκπαιδευτικών. Ευρωπαϊκός Φορέας για την ανάπτυξη στην ειδική αγωγή: Βρυξέλλες.

Λιακοπούλου, Μ. (2007). Η προετοιμασία εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το πολυπολιτισμικό σχολείο. Ένα σχέδιο κατάρτισης και επιμόρφωσης. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 44, 63-82

Σούλης, Σ. (2002). Παιδαγωγική της ένταξης: Από το “σχολείο του διαχωρισμού” σε ένα “σχολείο για όλους”. Αθήνα: Τυπωθήτω

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (2010). Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Βρυξέλλες, 11 Μαΐου

 

2010.      Ανακτήθηκε      από      το      διαδίκτυο.      Διαθέσιμο      στη               διεύθυνση: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/educ/114374.pdf

Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2020 19:00

Άγχος: ένας παρεξηγημένος σύμμαχος!

Συγγραφέας: Ασημίνα Ρήγα

Συχνά, στο άκουσμα της λέξης άγχος οι περισσότεροι σκεφτόμαστε κάτι άσχημο και αρνητικό.

Αυτό είναι λογικό κι απόλυτα φυσιολογικό , καθώς ο όρος άγχος (ή στρες)

προέρχεται από το ρήμα «άγχω», που στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. (www.wikipedia.gr)

Στην πραγματικότητα όμως, έχετε σκεφτεί τι θα συνέβαινε αν κάθε άνθρωπος ζούσε χωρίς αυτό τον εξαιρετικό μηχανισμό;

Καθώς το άγχος είναι ένας εξαιρετικός μηχανισμός παρακίνησης και εγρήγορσης για τον άνθρωπο. Είναι το φυσικό δώρο που αποκτά κανείς εκ γενετής, ώστε να μπορεί να προχωράει ένα βήμα παρακάτω στη ζωή του.

Χωρίς την ύπαρξη του άγχους, κανένας στόχος και κανένα όνειρο δεν θα μπορούσε ίσως να υλοποιηθεί, καθώς καθένας από εμάς θα εφησυχαζόταν και θα παρέμενε αδρανής.

Ακριβώς εδώ όμως υπάρχει και η παγίδα, μια πολύ λεπτή δυσδιάκριτη γραμμή που αν την υπερβείς, τότε το άγχος σου σε πιέζει και σε πνίγει, ερχόμενο να

επιβεβαιώσει και την έννοια του ορισμού του.

Η σωστή και ορθολογική χρήση αυτού του φυσικού μηχανισμού, όπως και κάθε άλλου άλλωστε, μόνο θετικά μπορεί να επηρεάσει τον άνθρωπο. Το δημιουργικό

άγχος είναι που δραστηριοποιεί τον κάθε άνθρωπο και τον παρακινεί ώστε να θέτει στόχους και να τους υλοποιεί. Είναι σαν ένα εσωτερικό κίνητρο που τίθεται σε

λειτουργία κάθε φορά που ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση που πρέπει να διαχειριστούμε και επιθυμούμε να το κάνουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όταν βρισκόμαστε μπροστά σε διλλήματα και καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις,

όταν περιμένουμε αποτελέσματα για κάποια προσπάθεια που κάναμε, γενικότερα ο μηχανισμός αυτός βρίσκεται σε λειτουργία στο μεγαλύτερο κομμάτι της

καθημερινότητας μας σε όλη μας τη ζωή.

Η έντασή του, αφορά αποκλειστικά εμάς τους ίδιους, δηλαδή το κατά πόσο θα επιτρέψουμε στο άγχος να μας επηρεάσει. Είναι στην κρίση μας το πως θα

χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον μηχανισμό, καθώς εάν αφεθούμε και επιτρέψουμε

στο άγχος μας να μας κυριεύσει τότε θα μας πνίξει και θα μας επηρεάσει αρνητικά. Εάν όμως, βάλουμε τα δικά μας εσωτερικά όρια όσον αφορά την αντιμετώπιση του, τότε το άγχος θα μας προσφέρει μια γλυκιά προσμονή όταν βρισκόμαστε σε

κατάσταση αναμονής ή θα μας παρακινήσει ώστε να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί και γρήγοροι σε ότι έχουμε αναλάβει να φέρουμε εις πέρας.

Είναι σαφές λοιπόν, πως ο τρόπος αντιμετώπισης κάθε κατάστασης ή γεγονότος στη ζωή έχει τον κυριότερο ρόλο στην ένταση του άγχους που αισθανόμαστε.

 

Πως όμως καταλαβαίνει κανείς ότι έχει επιτρέψει στο άγχος να τον κυριεύσει και ότι έχει υπερβεί τα όρια;

Εύκολα, μπορεί να εντοπίσει κανείς την υπέρβαση αυτή εάν διαπιστώσει πως εμφανίζει κάποια από τις παρακάτω διαταραχές, οι οποίες μπορούν να

εμφανιστούν είτε σε παιδιά είτε σε ενήλικες και συνοδεύονται από συμπτώματα όπως:

  • Έντονη αγωνία και άγχος
  • Αδυναμία συγκέντρωσης
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Διαταραχές ύπνου
  • (Ενίοτε) μυϊκούς πόνους
  • Ζάλη
  • Ναυτία
  • Ταχυπαλμία
  • Πονοκέφαλος
  • Δυσκολία λήψης απόφασης

Η διάγνωση και αντιμετώπιση των διαταραχών άγχους γίνεται συνήθως από ειδικό ψυχολόγο ή από ψυχίατρο. Κατά τη διάγνωση χρησιμοποιούνται ειδικά ερωτηματολόγια, τα οποία βασίζονται στο να γνωρίσει ο θεραπευτής τον

θεραπευόμενο, να εντοπιστούν λεπτομέρειες για το ιστορικό του και να καταγραφεί η συμπτωματολογία του. Μπορεί όμως και μόνος του κανείς να κάνει κάποια

πράγματα για να βοηθήσει τον εαυτό του να ξεπεράσει την αγχώδη διαταραχή, χωρίς απαραίτητα την βοήθεια κάποιου ειδικού.

Η τακτική σωματική άσκηση και ενασχόληση με αθλητικές και ομαδικές

δραστηριότητες, η εφαρμογή τεχνικών αυτοελέγχου και χαλάρωσης, ο επαρκής

ύπνος και η αποφυγή αλκοόλ και καπνίσματος βοηθούν στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης τέτοιων διαταραχών, ενώ ταυτόχρονα μεγιστοποιήσουν την διατήρηση του μηχανισμού σε φυσιολογικά επίπεδα. Επιπλέον, η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο, γι’ αυτό προτιμήστε φρούτα και λαχανικά και γενικώς τη μεσογειακή διατροφή, η οποία εξασφαλίζει ισορροπημένη υγεία σε όλα τα επίπεδα.

Επιπλέον, η ψυχολογία μας έχει σπουδαίο ρόλο όσον αφορά την αντιμετώπιση των πραγμάτων καθώς αν διατηρούμε την ψυχραιμία και την αισιοδοξία μας σε υγιή επίπεδα, θα διαπιστώσουμε πως οι καταστάσεις που τείνουν να μας αγχώνουν και

να μας πιέζουν στην καθημερινότητα μας, είναι πιο εύκολες απ’ ότι αρχικά δείχνουν

και τελικά απόλυτα διαχειρίσιμες εάν τις δούμε από ένα πιο ευέλικτο, για τον εαυτό μας, πρίσμα.

Κάθε κατάσταση για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, χρειάζεται καθαρή σκέψη και δυστυχώς το υπερβολικό άγχος, τη σκέψη τη θολώνει…

Καλό είναι λοιπόν, να διατηρούμε την σκέψη μας καθαρή και να κρατάμε την ψυχραιμία μας απέναντι σε κάθε φαινομενικά στρεσογόνα κατάσταση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, είτε αφορά την επαγγελματική, είτε την

προσωπική ζωή μας ακόμα και σε ότι έχει να κάνει με το κομμάτι της υγείας μας.

Πριν οδηγηθείτε λοιπόν σε μη αναστρέψιμες για την ψυχική υγεία σας καταστάσεις, αφιερώστε λίγο χρόνο σκεπτόμενοι την ορθότερη και αποτελεσματικότερη χρήση του δικού σας εσωτερικού μηχανισμού παραγωγής άγχους. Να θυμάστε πως μόνο αν χρησιμοποιηθεί ορθά, τότε θα λειτουργήσει προς όφελος σας, αν όμως του

επιτρέψετε να σας καταβάλει και να σας κυριεύσει, τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος να χαθεί η πιο σημαντική παρτίδα της ζωής σας.

Μήπως τελικά να ανοίξετε την πόρτα στην καλή πλευρά αυτού του πολύτιμου συμμάχου, αφήνοντας όλα τα άλλα απ’ έξω;

Νεκταρία Φιολιτάκη

Συγγραφέας- Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης&Σχέσεων

Ρήγα Ασημίνα Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. Φιλόλογος Δρ. Ειδικής Αγωγής Διδάσκουσα με σύμβαση στο Τμήμα της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΕΑΠΗ), Πανεπιστήμιο Πατρών Συνεργαζόμενο Εκπαιδευτικό Προσωπικό, ΕΑΠ Βαρσαμή Μαρία Καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας, MA στην εφαρμοσμένη Γλωσσολογία Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Η οικογένεια ενός παιδιού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες καλείται να συνεργαστεί με πολλούς επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, καθώς καμιά ειδικότητα από μόνη της δε διαθέτει τις γνώσεις και τα εφόδια που απαιτούνται για την εκπαίδευση των παιδιών που παρουσιάζει δυσκολίες. Σύμφωνα με τη Lacey (2001), η συνεργασία εκπαιδευτικών, θεραπευτών και κοινωνικών επιστημόνων ως ομάδα μπορεί να πετύχει τα καλύτερα αποτελέσματα.

1° ΚΛΕΙΔΙ: ΣΧΕΣΗ ΙΣΟΤΗΤΑΣ-ΑΡΧΕΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑΣ Η ισότητα ανάμεσα στα δύο συμβαλλόμενα μέρη (εκπαιδευτικούς - ειδικούς και γονείς) προϋποθέτει τον αμοιβαίο σεβασμό, την ανταλλαγή πληροφοριών και την από κοινού συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων (Τσιμπιδάκη, 2007). Η συνεργασία με τους γονείς θα πρέπει να βασίζεται σε μια σχέση ισότητας όπου ο καθένας θα βοηθά με τον δικό του τρόπο, ώστε να επιτευχθεί συμφωνία ως προς τις μεθόδους παρέμβασης και αντιμετώπισης του παιδιού (Αρτεμάκη, 2014).

2° ΚΛΕΙΔΙ : ΑΜΟΙΒΑΙΟ ΚΛΙΜΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Είναι απαραίτητο στα πλαίσια της συνεργασίας γονέων και ειδικών-εκπαιδευτικών να φροντίζεται από την πλευρά των ειδικών η δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης και ενός κλίματος οικειότητας. Συμβαίνει μάλιστα συχνά το σχολικό περιβάλλον να είναι αυτό που φέρνει στο φως ένα πρόβλημα και γι’ αυτό ιδιαίτερα ο εκπαιδευτικός οφείλει να είναι ειλικρινής και ευαίσθητος. Αρχικά, πρέπει να συγκεντρώνει πληροφορίες για το οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο του μαθητή, να καθοδηγεί με ειλικρίνεια και ευαισθησία τους γονείς ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του παιδιού και τις υπηρεσίες στις οποίες θα απευθυνθεί και κυρίως να εστιάσει στα θετικά του παιδιού και όχι στις ελλείψεις που παρουσιάζει (Αρτεμάκη 2014).

3° ΚΛΕΙΔΙ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ Η συνεργασία θα φέρει τα μέγιστα αποτελέσματα εάν όλα τα μέλη είναι προετοιμασμένα για διαφωνίες αλλά συνάμα πρόθυμα να συνεργαστούν πάνω σε βάσεις αληθινού διαλόγου.. Η Gonzales-Mena (2006) προτείνει τη χρήση της προσέγγισης RERUN - ακρωνύμιο των αγγλικών όρων reflect (στοχάζομαι), explain (εξηγώ), reason (αιτιολογώ), understand (καταλαβαίνω), negotiate (διαπραγματεύομαι) (Γκιόκα).

4° ΚΛΕΙΔΙ: ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ – ΕΤΕΡΟΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ - ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ «Η αποτελεσματική επικοινωνία στηρίζεται στις αρχές της αποδοχής όσων λέγονται, της ενεργητικής ακρόασης, των κατάλληλων ερωτήσεων και της διατήρησης της εστίασης» (Heward, 2011). Τόσο ο εκπαιδευτικός, όσο και ο ειδικός οφείλουν να δείχνουν κατανόηση στα συναισθήματα των γονιών και να τους αφήνουν χρόνο να εξοικειωθούν με την πραγματικότητα. Οφείλουν, επίσης, να αφουγκράζονται τις ανησυχίες των γονιών, να ενθαρρύνουν και να δείχνουν ενσυναίσθηση (Αρτεμάκη, 2014). 5° ΚΛΕΙΔΙ : ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΧΩΡΩΝ Η ερευνητική πρακτική τονίζει ότι η ύπαρξη του κατάλληλου χώρου για επικοινωνία αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχία της (Τσιμπιδάκη, 2013).

Συγγραφέας: Μάνθος Μυριούνης

Πολλές φορές γίνεται λόγος για την εκπαίδευση των παιδιών και ακόμη περισσότερες για την εν πολλοίς εντυπωσιακή και αποτελεσματική τους επίδοση με βάση τα κατορθώματά τους ανά την υφήλιο και αναλογιζόμενοι τις ελλείψεις και τις διαστρεβλώσεις που υπάρχουν στο σύστημα το εκπαιδευτικό της χώρας μας. Σε αυτή την συνάρτηση μπαίνει αναπόφευκτα σαν παράγοντας και μέτρο σύγκρισης και η επίδοση των μαθητών μας που αναμετράται και ενίοτε συγκρίνεται με εκείνη των Ευρωπαίων ομολόγων και συνομηλίκων τους.

Δίχως ίχνος ιδιοτέλειας και έπαρσης μπορούμε να τονίσουμε ότι σε πάμπολλες περιπτώσεις τα παιδιά που πηγαίνουν σχολείο και εκπαιδεύονται στην Ελλάδα έχουν εξαιρετικές αποδόσεις και άκρως ανταγωνιστικές γνώσεις και δεξιότητες, παρόλο που σίγουρα στερούνται των μέσων και των εκπαιδευτικών ευκαιριών που παρέχονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως δε σε αυτές του βορρά. Έτσι αν και για ακόμη μια φορά κάνουμε ένα μικρό θαύμα και στεκόμαστε ισάξια απέναντι στους συναδέλφους μας που προέρχονται από χώρες που είναι πολυδιάστατα ανεπτυγμένες στις μεθόδους και τους δείκτες της εκπαίδευσής τους, είναι κάτι που μπορεί κυριολεκτικά μπορεί να απογειώσει και να πολλαπλασιάσει τα θετικά αυτά αποτελέσματα.

Αυτό είναι η εκπαίδευση και η επένδυση στο συναίσθημα . Σαν λαός στην προσπάθειά μας και μέσα από μεγάλες δυσκολίες να φτάσουμε και να συναγωνιστούμε τους υπόλοιπους λαούς της Ευρώπης έχουμε μείνει πίσω και ουσιαστικά είμαστε συναισθηματικά αναλφάβητοι. Κι όμως αυτός ο προσδιοριστικός παράγοντας μπορεί να μας φανεί εκπληκτικά χρήσιμος και επωφελής στην εικόνα και το περιεχόμενο της εκπαίδευσής μας. Η εκπαίδευση πάνω στα συναισθήματα εκτός του ότι θα μας προβιβάσει σαν ανθρώπινες προσωπικότητες σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας θα εμπλουτίσει σε μέγιστο βαθμό την αντιληπτικότητά μας και την κατανόησή μας για κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά. Αποτελεί νομίζω εκείνον τον εξέχοντα και διαφοροποιητικό παράγοντα που μπορεί να δώσει χρώμα, πνοή, νόημα και περιεχόμενο ουσιαστικό στα πράγματα . Είναι αυτό που θα ξεχωρίζει και μπορούμε να πούμε θα μορφοποιήσει τις γνώσεις μας αφού δύναται να προσανατολίζει την σκέψη μας και να την οδηγήσει σε δρόμους επιθυμητούς με περιεχόμενα ιδιαιτέρως ανθρώπινα και ηθικά ανώτερα . Είναι τα συναισθήματα μια πηγή που επιθυμεί να αποκτήσει ροή και να μεστώσει, να μορφοποιήσει και να στολίσει τις στιγμές μας.

Να τις κάνει σημαντικές και σημαίνουσες. Είναι η λεπτομέρεια και η ειδοποιός διαφορά που κάνει κάθε γνώση και εκπαίδευση να φωτίζει και βγάζει προς τα έξω την γεμάτη συναισθήματα ψυχοσύνθεση μας και το ταμπεραμέντο που διαθέτουμε σαν λαός.

Μας κάνει να ξεχωρίζουμε αποτυπώνοντας εντός μας όλη την θερμότητα και την γλύκα του ηλιου που ζεσταίνει εκ των πραγμάτων την χώρα μας, όλη την οξύνεια και την συνδυαστική σκέψη που σμιλεύουν μέσα μας τις σκαλιστές κι απότομες κορυφογραμμές δίνοντάς μας πλήθος σκέψεων και μορφών για τα πράγματα ανάλογες και εφάμιλλες των γεωλογικών σχημάτων στις οποίες ζούμε κι απο τις οποίες εμπνεόμαστε. Εξάλλου η χώρα μας με το πολυποικιλο και πολύμορφο γεωγραφικό της ανάγλυφο,με τις ψηλές κορυφές να διαδέχονται τις υπέροχες θάλασσές μας και να καταλήγουν στις κρυσταλλώδεις ακρογιαλιές μας μαρτυρά πως η ψυχοσύνθεσή μας και το θυμικό μας σαν λαός είναι ιδιαιτέρως πλούσιο και με χιλιάδες εκφράσεις που είναι έτοιμες να εκδηλωθούν και να καλλωπίσουν ακόμη περισσότερο τον εσωτερικό μας εαυτό! Κάθε λαός αναμφισβητητα παίρνει χαρακτηριστικά από το περιβάλλον στο οποίο ζει! Ας το εκμεταλλευτούμε λοιπόν!!!

Συντάκτης: Ταπεινός Αθανάσιος Ψυχολόγος – Σχολικός Σύμβουλος – Ειδικός Παιδαγωγός Bed, BA, MA, Med, PgC Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία

Διαζύγιο και ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στα παιδιά

Η λέξη διαζύγιο βρίσκεται στον καθημερινό διάλογο των ανθρώπων πολύ περισσότερο σε σχέση με παλαιότερες εποχές. Η απελευθέρωση από τον κοινωνικό στιγματισμό του παρελθόντος, η αύξηση του μέσου όρου ζωής των πολιτών και η απελευθερωμένη φιλοσοφία ζωής της σημερινής εποχής ευνοούν την αύξηση της έκδοσης διαζυγίου μεταξύ των ζευγαριών που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι μέχρι το 1960 περίπου το 90% των παιδιών ζούσαν στις οικογένειες και με τους δύο γονείς τους. Το 1986 αυτό ίσχυε για το 40% των παιδιών. Επίσης, στις ΗΠΑ, περισσότερο από το 45% των γάμων καταλήγουν σε διαζύγιο, εμπλέκοντας περίπου 1.000.000 παιδιά κάθε χρόνο, και μετά το διαζύγιο περίπου το 84% των παιδιών ζουν με τη μητέρα τους σε μονογονεϊκές οικογένειες. Αυτό αποτελεί μία παροδική κατάσταση, αφού το 65% των γυναικών και τουλάχιστον το 75% των ανδρών ξαναπαντρεύονται. Στην Ευρώπη αναφέρονται περίπου τα ίδια ποσοστά αύξησης των διαζυγίων. Στην Ελλάδα η συχνότητα φαίνεται να είναι συγκριτικά μικρότερη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος, στη χρονική περίοδο 1973- 1984 υπήρξε αύξηση των διαζυγίων κατά 74,3% και αύξηση του αριθμού των παιδιών που βιώνουν ένα διαζύγιο κατά 76,3%. Το 60% των οικογενειών με διαζύγιο έχουν παιδιά κάτω των 18 ετών. Το διαζύγιο ως διαδικασία εξελίσσεται συνήθως σε τρεις διαδοχικές φάσεις. Αρχικά, υπάρχει η οξεία φάση κατά την οποία το ζευγάρι κατά βάση συγκρούεται για θέματα όπως η επιμέλεια των παιδιών, η κατοικία και τα οικονομικά, με το κάθε μέλος να προσπαθεί να διασφαλίσει τα δικαιώματά του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Σε δεύτερο επίπεδο, έχουμε την μεταβατική φάση όπου το ζευγάρι, συνήθως με τη βοήθεια των νομικών του συμβούλων διαπραγματεύεται τα παραπάνω, προσπαθώντας να καταλήξει στην καλύτερη δυνατή λύση και για τους δύο. Σπανιότερα, αυτές οι διαπραγματεύσεις λαμβάνουν χώρα στις δικαστικές αίθουσες. Στην τελική φάση, το πρώην πλέον ζευγάρι, έχοντας διευθετήσει τα μεταξύ τους θέματα προχωράει τη ζωή του χωριστά και τα παιδιά παίρνουν τη θέση που τους έχει οριστεί ανάμεσα στους δύο γονείς.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις του διαζυγίου, πολλά έχουν γραφτεί και ακόμα περισσότερα έχουν ειπωθεί. Φυσικά, οι άμεσοι εμπλεκόμενοι, και συνεπώς αυτοί που υφίστανται τις επιπτώσεις του διαζυγίου (θετικές ή αρνητικές) είναι οι γονείς και τα παιδιά αυτών. Αναφορικά με τους γονείς, στους μήνες αμέσως μετά το διαζύγιο οι σχέσεις φαίνεται να είναι ιδιαίτερα συγκρουσιακές. Αρκετοί διαιωνίζουν τη σύγκρουση για πολλά χρόνια. Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά το διαζύγιο, οι γονείς αισθάνονται αγχώδεις, καταθλιπτικοί, θυμωμένοι, με βαθιά αισθήματα απόρριψης και ανεπάρκειας. Ο πατέρας έχει μία διάχυτη ανησυχία και αίσθηση απώλειας των παιδιών του. Οι μητέρες συχνά είναι άνεργες, ενώ ο πατέρας αυξάνει το ωράριο εργασίας του σε μία προσπάθεια να αυξήσει τα έσοδά του. Όταν όμως ο γονιός αισθάνεται αβοήθητος, ναρκισσιστικά πληγωμένος και βαθύτατα προσκολλημένος στον/στην πρώην σύντροφο, στρέφεται προς το παιδί για βοήθεια και προστασία και το αντιμετωπίζει σαν συνομήλικο ή σύντροφο, με συνέπεια το παιδί να κατακλύζεται με μη ανεκτή υπευθυνότητα και να εκτίθεται σε πολύ σοβαρό κίνδυνο εάν αυτή η εξάρτηση συνεχιστεί. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου χρόνου μετά το διαζύγιο οι περισσότεροι γονείς επαναοικοδομούν τη ζωή τους και οι γονεϊκές πρακτικές βελτιώνονται. Τόσο η σύγκρουση μεταξύ των γονιών όσο και η συναισθηματική προσκόλληση μειώνονται. Από την πλευρά των παιδιών, οι επιπτώσεις που παρατηρούνται είναι τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες. Συγκεκριμένα, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας των οποίων οι φυσιολογικοί γνωστικοί περιορισμοί οδηγούν σε λανθασμένες αντιλήψεις για τις αιτίες του διαζυγίου, τα οδηγούν συχνά στο συμπέρασμα πως τα ίδια είναι υπεύθυνα για το γεγονός του διαζυγίου. Έντονες φαντασιώσεις εγκατάλειψης είναι συχνές. Όταν συνδυαστούν με τη δυσκολία του παιδιού αυτής της ηλικίας να διαφοροποιήσει τη φαντασίωση από την πραγματικότητα, οδηγούν σε εντονότατο άγχος. Το άγχος αποχωρισμού και οι παλινδρομήσεις με απώλεια των αναπτυξιακών επιτευγμάτων του παιδιού (ενούρηση κτλ) παρατηρούνται συχνά. Το άγχος και η κατάθλιψη του παιδιού μπορεί επίσης να εκφραστούν με επιθετική συμπεριφορά προς τους γονείς, τα αδέλφια, τους συνομηλίκους ή να εμφανιστούν με τη μορφή ευερεθιστότητας, νευρικότητας, δυσκολίας στον ύπνο, συχνού κλάματος, θλίψης και απόσυρσης. Αντίστοιχα, τα παιδιά σχολικής ηλικίας πενθούν συχνά για το γονιό που φεύγει. Πολλά παιδιά αυτής της ηλικίας εκφράζουν την τραυματική φαντασίωση ότι

ο γονιός που φεύγει θα τα αντικαταστήσει με ένα ζώο, μία καινούργια μαμά, ένα καινούργιο μικρό παιδί. Αισθάνονται το διαζύγιο σαν μία προσωπική απόρριψη και οδηγούνται σε αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης και προβλήματα στη σχολική επίδοση. Τέλος, στα παιδιά εφηβικής ηλικίας, η έντονη ανάγκη τους για ανεξαρτησία απαιτεί την ύπαρξη μιας ασφαλούς και σταθερής οικογενειακής βάσης. Όταν αυτή καταρρέει, οι έφηβοι μπορεί να αντιδράσουν με προβληματική συμπεριφορά. Ο έντονος θυμός και το αίσθημα προδοσίας μπορεί να εκδραματιστεί με έντονη σεξουαλική δραστηριότητα, χρήση αλκοόλ και τοξικών ουσιών. Αναφερόμενοι στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του διαζυγίου, η Wallerstein σε μία μελέτη που πραγματοποίησε 10 και 15 χρόνια μετά το διαζύγιο βρήκε ότι τα παιδιά που ήταν πολύ μικρά τη στιγμή του διαζυγίου υπέφεραν λιγότερο και είχαν λιγότεροτερες αναμνήσεις από το γεγονός. Τα παιδιά που ήταν στη λανθάνουσα ηλικία κατά τη στιγμή του διαζυγίου εξέφραζαν φόβο για τις δικές τους μελλοντικές στενές, ερωτικές σχέσεις και ήταν πιθανό να εμφανίσουν άγχος στην αρχή της εφηβείας. Μεγαλύτερα παιδιά εξέφραζαν λύπη και άγχος για πιθανό δικό τους αποτυχημένο γάμο και οι γυναίκες που προέρχονταν από διαλυμένες οικογένειες είχαν πολλές σύντομες σχέσεις και ήταν πιθανό να εμφανίσουν άγχος στην αρχή της εφηβείας. Γενικά, είναι ευρέως παραδεκτό ότι τα παιδιά που προέρχονται από διαζευγμένους γονείς μακροπρόθεσμα διαμορφώνουν μία αρνητική στάση απέναντι στο γάμο. Είναι πολύ σημαντικό να προσδιοριστούν οι παράγοντες που οδηγούν σε θετική ή αρνητική έκβαση του διαζυγίου. Το φύλο του παιδιού, η ποιότητα των σχέσεων του παιδιού με τους γονείς πριν και μετά το διαζύγιο, οι σχέσεις των γονιών, καθώς και αλλοι προστατευτικοί παράγοντες όπως η δυνατότητα του παιδιού να θρηνήσει τόσο τον γονέα που απουσιάζει όσο και την απώλεια του οικογενειακού περιβάλλοντος, η δυνατότητα συνεχούς επικοινωνίας με το γονέα που απουσιάζει εφόσον το επιθυμεί, η οποία πρέπει να βασίζεται στις ανάγκες του παιδιού και όχι των γονιών, η ύπαρξη υποστηρικτικού κοινωνικού δικτύου, η καλή οικονομική κατάσταση στην οικογένεια και ο δεύτερος γάμος των γονιών, αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την έκβαση του διαζυγίου και το μέγεθος των επιπτώσεων που θα έχει αυτό στους γονείς και ιδιαίτερα στα παιδιά. Φυσικά, όπως σε κάθε πρόβλημα, έτσι και στην περίπτωση του διαζυγίου, υπάρχουν προληπτικές στρατηγικές και παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν

από τους γονείς για τις, όσο το δυνατόν, μικρότερες επιπτώσεις στα παιδιά τους. Αρχικά, οι γονείς οφείλουν να μιλήσουν στα παιδιά τους για τον επικείμενο χωρισμό τους και όλες τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν. Ο αιφνιδιασμός σε αυτή την περίπτωση δεν είναι μια καλή ιδέα. Έπειτα, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις και να απαντούν με ειλικρίνεια και ευαισθησία σε αυτές χωρίς να τους στερούν τις πληροφορίες που τους είναι πολύ σημαντικές για να αντιληφθούν την κατάσταση. Προφανώς, οι πληροφορίες πρέπει να δίνονται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού, απαλλαγμένες από την όποια συναισθηματική φόρτιση των γονέων, οι οποίοι πρέπει να τους εξηγήσουν τι πρόκειται να συμβεί σε όλα τα μέλη της οικογένειας. Είναι ζωτικής σημασίας να ενθαρρύνουν και να διαβεβαιώσουν το παιδί τους ότι θα έχει επαφή και με τους δύο γονείς, οι οποίοι θα το αγαπούν και θα το φροντίζουν και δεν θα το εγκαταλείψουν ποτέ, διαβεβαιώνοντας το για τη διατήρηση ορισμένων συνηθειών και μιας ασφαλούς καθημερινότητας που υπήρχε στη ζωή του πριν το διαζύγιο, προχωρώντας στις λιγότερες δυνατές αλλαγές και με γνώμονα πρώτα το καλό του παιδιού. Είναι, επίσης, πολύ σημαντικό να αποφεύγουν την έκφραση παραπόνων και τη χρήση απρεπών επιθέτων προς τον άλλο γονιό και να μην γίνεται προσπάθεια να κάνουν το παιδί σύμμαχό τους εναντίον του άλλου γονέα. Μια μεγάλη παγίδα που δύσκολα αποφεύγουν οι διαζευγμένοι γονείς είναι να μην συμπεριφέρονται στα παιδιά τους σαν να είναι μεγάλα και σαν να είναι ικανά να σηκώσουν το βάρος των δικών τους αναγκών. Είναι καίριας σημασίας να θυμούνται πάντα πως έχουν να κάνουν με παιδιά, σε μια τρυφερή και ευαίσθητη ηλικία, στην οποία το όποιο βάρος τους μετατοπίζεται από τους γονείς δυσκολεύει την ψυχοκοινωνική τοααυς ανάπτυξη. Γενικά, είναι αναγκαίο να ενημερωθούν οι γονείς για τις αναμενόμενες αντιδράσεις των παιδιών τους και να πληροφορηθούν ότι η διαδικασία προσαρμογής στην καινούργια κατάσταση απαιτεί χρόνο και μπορεί να κρατήσει 2 έως και 3 χρόνια. Σε όλη αυτή τη διαδικασία είναι απολύτως φυσιολογικό (και πολλές φορές απαραίτητο) να αναζητήσουν τη βοήθεια τρίτων (πρόσωπα του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος, ειδικοί ψυχικής υγείας κτλ) για να μπορέσουν να διαχειριστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το διαζύγιο τους, επιφέροντας τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις στα παιδιά τους.

Συγγραφέας: Ηλίας Κούλαλης

Προσφάτως, σαν ανθρώπινο είδος, δεν περνάμε και την καλύτερη περίοδο της ύπαρξης μας. Μία νόσος, έχει επηρεάσει την καθημερινότητα μας, έχει αλλάξει τον τρόπο που ξέραμε, έως τώρα, να αλληλεπιδρούμε με άλλους ανθρώπους.  Διαφορετικά πλέον επικοινωνούμε, διαφορετικά έχουμε επαφές και διαφορετικά συναναστρεφόμαστε. Έχουμε αποκοπεί από το φιλικό, οικογενειακό, επαγγελματικό περιβάλλον. Δεν συναντούμε ανθρώπους με τον ίδιο ρυθμό που τους συναντούσαμε στο παρελθόν. Έχουμε λίγο έως πολύ αποκοπεί, αποξενωθεί. Έχουμε φτιάξει ένα μικρόκοσμο και πλέον πολλοί ζουν εκεί μέσα, ως ένα μέτρο ασφάλειας και προστασίας.

Αυτά τα γεγονότα, έχουν επηρεάσει τη ψυχολογία μας στην καθημερινότητα μας, έχει προκαλέσει μια πίεση εσωτερική και βγάζουμε αρνητική ενέργεια στο περιβάλλον μας. Σε πολλούς από μας, κατακλύζουν σκέψεις δυσάρεστες, αισθήματα ανασφάλειας. Άνθρωποι σκυθρωποί, άνθρωποι που βιώνουν θλίψη, μελαγχολία, μοναξιά, ανικανότητα, στρες.

Η παγίδα σε όλα αυτά, είναι να πιστέψουμε τις αρνητικές σκέψεις που δημιουργεί ο εγκέφαλος μας, ότι όντως θα πάνε χειρότερα τα πράγματα. Να παραμείνουμε άπραγοι και να μεμψιμοιρούμε. Η απραγία φέρνει στασιμότητα και αδράνεια, στις αρνητικές μας σκέψεις και φοβίες.

Ως πρώτο μέλημα μας, φυσικά, έχουμε την ακεραιότητα της υγείας μας και των  δικών μας ανθρώπων. Από 'κει και πέρα, για να βγούμε απ' αυτό το τέλμα και να βρούμε πάλι τη θετική μας σκέψη και διάθεση, είναι χρήσιμο, να κατανοήσουμε και να αποδεχτούμε την όλη κατάσταση. Είναι μια νόσος που όλοι οι ειδικοί συνεργάζονται για να την ξεπεράσουμε και θα μας ανακουφίσουν. Είμαστε ευγνώμονες για όσα εχέγγυα έχουμε (στέγη, τροφή, συνθήκες υγιεινής) και αισιοδοξούμε για βελτίωση της κατάστασης.

 

Σε προσωπικό επίπεδο, πάρα πολύ θα βοηθήσει η άσκηση, η γυμναστική και γενικά, η κίνηση. Περπάτημα, τρέξιμο, ποδηλασία, γιόγκα, πιλάτες, είναι μερικά από τα είδη που μπορεί να επιχειρήσει κάποιος, στο σπίτι, στην αυλή, στη γειτονιά του. Μπορούμε να θέσουμε μια ρουτίνα και να ασκούμαστε μέσα στη μέρα. Η διάρκεια ποικίλει φυσικά, ανάλογα το επίπεδο του καθενός.

Κατά τη διάρκεια αλλά και μετά από τη γυμναστική, παράγονται διάφορες ορμόνες. Ορισμένες από αυτές τις ορμόνες επιδρούν στην ψυχική διάθεση, με αποτέλεσμα να μας κάνουν να αισθανόμαστε ευχάριστα κατά τη διάρκεια, αλλά και με το τέλος της άσκησης. Έχει αποδειχθεί ότι η συστηματική άσκηση, μπορεί να διατηρήσει την ψυχική ισορροπία. Παράλληλα, η γυμναστική συμβάλει κατευναστικά σε άγχος, θυμό, απογοήτευση.

Καλύτερα να παραμένουμε σε κίνηση, να κινητοποιούμε τον οργανισμό μας, ώστε και ΄μεις να νιώθουμε παραγωγικοί, δυναμικοί και να αποτρέψουμε κάθε σκέψη ανικανότητας μας ή ανεπάρκειας.

Άλλη δραστηριότητα που μπορεί να αποβάλλει αρνητικές σκέψεις, είναι κάποιο βιβλίο, κάποιο ανάγνωσμα που θα μας ταξιδέψει νοερά. Το διάβασμα προσφέρει γνώσεις, πληροφορίες και σίγουρα είναι τρόπος για να επεκτείνουμε τα δεδομένα που κατέχουμε, σε τομείς που ενδιαφερόμαστε. Από τις πλέον παραγωγικές δραστηριότητες, που μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση μας. Δεν μου αρέσει το διάβασμα είναι ένας μύθος, απλά δεν έχω βρει ακόμα ένα ενδιαφέρον βιβλίο για να ξεφυλλίσω.

Η σύγχρονη μορφή μόρφωσης και περισσότερο εξελιγμένη, είναι τα πιστοποιημένα διαδικτυακά σεμινάρια. Προσφέρονται από πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας και είναι η νέα τάση στην επιμόρφωση ενός ατόμου. Εξελίσσεται το άτομο, νιώθει δημιουργικό, ζωντανό, αναζωογονείται, νιώθει σιγουριά για τον εαυτό του με τις καινούργιες γνώσεις που απέκτησε, μέσω των διαδικτυακών μαθημάτων. Η διάθεση σε καινούργια επίπεδα!

Προσπαθήσαμε, μέσω του άρθρου, να προβάλλουμε τρόπους, που ενδείκνυνται για αναστροφή της διάθεσης. Οι θετικές και αισιόδοξες σκέψεις, δεν παράγονται αυτομάτως, όμως με δραστηριότητες και ενέργειες μας, τείνουν να έρχονται πιο συχνά στο μυαλό μας.

 

Μέσω αυτών των δραστηριοτήτων, που προαναφέραμε, θα μπορούσε κάποιος να αντισταθμίσει την αδράνεια του, να φιμώσει τις αρνητικές του σκέψεις και να βγει εξελιγμένος και βελτιωμένος, απ' όλη την κατάσταση που βιώνουμε.

Ηλίας Κούλαλης

Συντάκτης: Καραμούζης Ιωάννης

Ψυχολόγος – Σχολικός Σύμβουλος BA, MΑ Ειδίκευση στη Βιοθυμική Υπνοθεραπεία

 

Η επιλογή του συγκεκριμένο θέματος για συγγραφή άρθρου έγινε βάσει προσωπικών αναζητήσεων και εμπειριών καθώς παρατηρείται έντονη σύγχυση των εννοιών της παιδικής επιθετικότητας και του σχολικού εκφοβισμού και εντοπίζεται δυσκολία διαχωρισμού και κατά συνέπεια σωστής αντιμετώπισης από την πλευρά του σχολείου, των εκπαιδευτικών και των γονέων. Πρωταρχικός στόχος του παρόντος εγχειρήματος είναι η ενημέρωση των διευθυντών, των εκπαιδευτικών και των γονέων, αναφορικά με τις δύο έννοιες, ώστε να είναι σε θέση να διακρίνουν, πότε οι διάφορες ενδοσχολικές συγκρούσεις μεταξύ των μαθητών, αφορούν μία απλά μορφή επιθετικότητας που θεωρείται αποδεκτή και φυσιολογική εντός συγκεκριμένων πλαισίων και ανάλογα με το ηλικιακό και αναπτυξιακό στάδιό τους και πότε μπορούν να αναχθούν στο πιο σοβαρό θέμα του εκφοβισμού. Αφού γίνουν διακριτές οι διαφορές στην αντίληψη των εμπλεκομένων ως προς τη διαχείριση, τότε θα είναι περισσότερο προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν σωστά τα κρούσματα, αναζητώντας ορθές πηγές πληροφόρησης και ενημέρωσης. Συνακολούθως, δευτερεύων αλλά όχι λιγότερο σημαντικός στόχος είναι ο εφοδιασμός των διαχειριστών με βασικές τεχνικές παρέμβασης και πηγές για περαιτέρω μελέτη.

 

 

ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η επιθετικότητα μπορεί να θεωρηθεί ως ιδιότητα της ανθρώπινης φύσης και να γίνει αντιληπτή ως εγγενές χαρακτηριστικό του ανθρώπου. Ως βιολογικός παράγοντας πηγάζει από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και της επιβίωσης και εκδηλώνεται ως αντίδραση, όταν απειλείται η ασφάλεια του ατόμου. Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, οι κοινωνικοί παράγοντες και τα πρότυπα του κοινωνικού περίγυρου, δύνανται να φέρουν ευθύνη για την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς των ανθρώπων (Bandura, 1973).

Η επιθετικότητα διακρίνεται σε τρεις (3) κατηγορίες: την παρορμητική, τη συντελεστική και την εχθρική επιθετικότητα. Η παρορμητική επιθετικότητα είναι αμφιθυμικής μορφής, δεν εμπεριέχει το στοιχείο της σκοπιμότητας και δεν έχει συχνότητα. Η συντελεστική επιθετικότητα αναφέρεται σε επιθετικές πράξεις, που δεν αποσκοπούν στην ολοκλήρωση επιθετικών στόχων, αλλά στην απόκτηση ή διατήρηση κάποιου αντικειμένου ή στην εξασφάλιση κάποιου

 

δικαιώματος. Τέλος, η εχθρική επιθετικότητα περιλαμβάνει την εσκεμμένη πρόθεση πρόκλησης βλάβης (Del Vecchio, 2011; Walker, 2010).

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η πρώτη παιδική – προσχολική, η δεύτερη παιδική – σχολική και η εφηβική ηλικία αποτελούν τα κύρια χρονικά σημεία διαμόρφωσης της προσωπικότητας και σε αυτές τις ηλικιακές φάσεις δημιουργείται συνεπώς και η βασική στάση ζωής του παιδιού, φιλοκοινωνική ή αντικοινωνική. Η παιδική επιθετικότητα κυμαίνεται σε υψηλότερα επίπεδα κατά τη διάρκεια της πρώτης παιδικής – προσχολικής ηλικίας. Η απαρχή της επιθετικότητας εντοπίζεται γύρω στο πρώτο έτος της ζωής ενός παιδιού και παρατηρείται αύξηση και κορύφωση στο δεύτερο με τρίτο έτος. Κατά τη διάρκεια του τέταρτου έτους επέρχεται η απόρριψη της επιθετικής συμπεριφοράς. Η ευρύτερη επιστημονική κοινότητα αντιμετωπίζει έλλειψη ερευνών, αναφορικά με τις έμφυλες διαφορές στην παιδική επιθετικότητα, με αποτέλεσμα να μην υφίστανται τεκμηριωμένα στοιχεία, σχετικά με το πότε και γιατί σημειώνεται διαφοροποίηση στην εκδήλωση της επιθετικότητας μεταξύ αγοριών και κοριτσιών (Alink et al., 2006).

Κατά την προσχολική ηλικία, μία περίοδο ραγδαίας κοινωνικής, γνωστικής και συναισθηματικής ανάπτυξης, τα χαμηλά έως και μέτρια επίπεδα επιθετικότητας, θεωρούνται ένα αναμενόμενο και φυσιολογικό αναπτυξιακό χαρακτηριστικό (Alink et al., 2006).

Η επιθετικότητα στην προσχολική ηλικία εκδηλώνεται κυρίως απέναντι στα αδέλφια και στα παιδιά με τα οποία υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση, μέσω της φυσικής επιθετικότητας (χτυπήματα, κλωτσιές, δαγκώματα, κλοπή αντικειμένου) και του κοινωνικού αποκλεισμού (άρνηση παιχνιδιού, απειλή διάλυσης της φιλίας). Κατά κύριο λόγο, η επιθετικότητα στο συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο λαμβάνει χώρα, αναφορικά με την απόκτηση ή τη συνέχεια της κτήσης κάποιου αντικειμένου. Η συχνότητα των επιθετικών και αντικοινωνικών συμπεριφορών μειώνεται, καθώς αναπτύσσονται οι θετικές κοινωνικές συμπεριφορές και η συναισθηματική ωρίμανση (Alink et al., 2006; Krygsman & Vaillancourt, 2019).

Μετά την εγωκεντρική επαναστατική περίοδο της προσχολικής ηλικίας, η σχολική ηλικία είναι ίσως η πιο κατάλληλη ηλικία μέσα στην πορεία της ανάπτυξης του παιδιού για να εγγραφούν μέσα του, με βιωματικό και συνάμα ενσυνείδητο τρόπο, συμπεριφορές διαχείρισης της επιθετικότητας (Ζεργιώτης, 2014).

Στο συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο τα παιδιά και περισσότερο τα αγόρια αρχίζουν να χρησιμοποιούν συχνότερα άσχημη γλώσσα και αισχρολογίες, καθώς πλέον αντιλαμβάνονται περισσότερο το νόημα των λέξεων. Χρησιμοποιώντας την άσχημη γλώσσα, επιχειρούν να μιμηθούν τους ενήλικες, οι οποίοι στην πληθώρα των περιπτώσεων βωμολοχούν ελεύθερα, χωρίς να υπολογίζουν την παρουσία των παιδιών. Ακόμα, στην σχολική ηλικία είναι πιο έντονη η μονοπώληση του ενδιαφέροντος μέσα από την εκδήλωση παρεκκλινουσών συμπεριφορών, καθώς τα παιδιά σκέφτονται περισσότερο και εντοπίζουν πιο εύκολα την αδιαφορία στην στάση ενός άλλου, όμως εξακολουθούν να μην είναι αρκετά ώριμα, ώστε να το εκφράσουν με λόγια. Οι

 

σωματικές επιθέσεις παρουσιάζονται μειωμένες, συγκριτικά με την προσχολική ηλικία, όμως αυξημένες στις ομαδικές δραστηριότητες, καθώς στο δημοτικό αναπτύσσεται περισσότερο το αίσθημα του ανήκειν σε μία ομάδα (Ζεργιώτης, 2014).

Η εφηβική περίοδος θεωρείται, γενικώς, μία δυσχερής ή περίοδος κρίσης στη ζωή του ατόμου, ενώ πάνω κάτω συμπίπτει με τη μετάβαση των μαθητών από την πρωτοβάθμια στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από βιολογικής και μόνο απόψεως συντελούνται σημαντικές και με ταχύ ρυθμό αλλαγές στο σώμα του εφήβου (π.χ. ύψος, σημάδια σεξουαλικής ωριμότητας) (Μονάδα Εφηβικής Υγείας, 2014), οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την αυτοεικόνα του, ενώ οι ορμονικές μεταβολές ενισχύουν τις σεξουαλικές και επιθετικές ενορμήσεις του και κινητοποιούν την ψυχοσυναισθηματική του εξέλιξη. Μάλιστα, κατά την εφηβεία μπορεί να αναδυθούν λανθάνουσες, προϋπάρχουσες καταστάσεις (σωματικές, ψυχικές, κοινωνικοπεριβαλλοντικές), λόγω της οργανικής και συναισθηματικής αστάθειας της περιόδου αυτής (Dogra & Bhugra, 2013; Huessler, 2013; Jelonkiewicz, 2013; Nenniger & Frey, 2013).

Η επιθετική και αντικοινωνική συμπεριφορά της συγκεκριμένης περιόδου εκδηλώνεται μέσα από την άρνηση συμμόρφωσης με τους κανόνες, την παραβίαση ορίων, τη μεταβίβαση προσωπικών ευθυνών σε άλλους, τις έντονες διαμάχες με τους γονείς, την σχολική διαρροή, την καταστροφή ξένης περιούσιας, την εσκεμμένη σωματική κακοποίηση ατόμων ή ζώων, την χρήση όπλων (τούβλο, σπασμένο γυαλί, μαχαίρι κ.ά.) και την ανάπτυξη του αισθήματος της εκδικητικότητας (Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, 2015).

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

Με τον όρο εκφοβισμός, εννοούμε μία μορφή επιθετικής συμπεριφοράς που λαμβάνει χώρα κυρίως κατά τη διάρκεια της δεύτερης παιδικής – σχολικής ηλικίας και της εφηβείας. Περιλαμβάνει μία επίθεση, η οποία κυμαίνεται σε φυσική, λεκτική ή ψυχολογική με στόχο να προκαλέσει φόβο, άγχος ή πόνο στο θύμα. Επιπρόσθετα, έχει παρατηρηθεί σημαντική διαφορά δύναμης μεταξύ θύτη και θύματος, η επίθεση προκύπτει στην πλειοψηφία των περιστατικών χωρίς εμφανές ερέθισμα και συνεχίζεται συστηματικά, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι εκφοβισμού, ο άμεσος (εμφανής παρενόχληση) και ο έμμεσος (κοινωνική απομόνωση του θύματος) (Eriksen, Nielsen, & Simonsen, 2014; Harel-Fisch et al., 2011; Hellfeldt, Johansson, & Gill, 2016; Menesini & Salmivalli, 2017; Smith, 2017; Salmivalli, Voeten, & Poskiparta, 2011; Stavrinides, Paradeisiotou, Tziogouros, & Lazarou, 2010; Travlos, Tsorbatzoudis, Barboukis, & Douma, 2018). Ο εκφοβισμός περιλαμβάνει μία δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ θύτη και θύματος. Ο θύτης αυξάνει τη δύναμή του και το θύμα χάνει την ενέργειά του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αδυνατεί το θύμα να αντιδράσει ή να διαχειριστεί με οποιονδήποτε τρόπο την κατάσταση που βιώνει. Η ανισορροπία της δύναμης μπορεί να προκύψει λόγω φυσικής δύναμης, κοινωνικού ρόλου εντός της ομάδας ή αριθμού ατόμων (μία ομάδα στοχοποιεί ένα άτομο) (Hellfeldt et al., 2016; Menesini & Salmivalli, 2017; Smith, 2017).

 

Ο σχολικός εκφοβισμός, πέρα από άμεσος και έμμεσος διακρίνεται σε εννέα (9) ακόμα υποκατηγορίες: λεκτικός, συναισθηματικός, ψυχολογικός, σωματικός, κοινωνικός, σεξουαλικός, ρατσιστικός, εκφοβισμός με εκβιασμό και ηλεκτρονικός εκφοβισμός (Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, 2015; Stavrinides et al., 2010; Travlos et al., 2018).

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ

Όπως προκύπτει από τα προαναφερθέντα, οι έννοιες της επιθετικότητας και του εκφοβισμού, μοιράζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, όμως διαφοροποιούνται σε σημαντικά επίπεδα, τα οποία χρήζουν επισήμανσης, ώστε να εφαρμοσθούν τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης σε κάθε περίπτωση. Η έννοια του εκφοβισμού δύναται να ενταχθεί στην ομπρέλα της επιθετικότητας και να χαρακτηρισθεί ως έκφανση ή μετεξέλιξή της. Από τα παραπάνω, αντιλαμβανόμαστε ότι βασικά συστατικά του εκφοβισμού αποτελούν, η έλλειψη έκδηλου ερεθίσματος που να προκαλεί την επίθεση, η συστηματικότητα της επίθεσης για ένα εύλογο χρονικό διάστημα, η διαφορά δύναμης μεταξύ θύτη και θύματος και η επιθυμία για πρόκληση βλάβης (Eriksen et al., 2014; Harel-Fisch et al., 2011; Hellfeldt et al., 2016; Menesini & Salmivalli, 2017; Smith, 2017; Salmivalli et al., 2011; Stavrinides et al., 2010; Travlos et al., 2018). Στην γενικότερη έννοια της επιθετικότητας εντοπίζουμε μόνο το συστατικό της επιθυμίας για πρόκληση βλάβης στον τύπο της εχθρικής επιθετικότητας (Del Vecchio, 2011; Walker, 2010). Η εκδήλωση της επιθετικότητας έχει χαρακτηρισθεί ως ένα απαραίτητο και φυσιολογικό στοιχείο στην ψυχοκοινωνική εξέλιξη των παιδιών (Alink et al., 2006; Bandura, 1973), κάτι το οποίο δεν φαίνεται να συναντάται σε κάποια επιστημονική έρευνα, σχετικά με τον εκφοβισμό.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Η διαφορά στην τρόπο αντιμετώπισης των δύο φαινόμενων έγκειται στη διάκριση μεταξύ φυσιολογικής επιθετικής αντίδρασης, η οποία δεν χρήζει παρέμβασης και θα εξαλειφθεί με την πάροδο του χρόνου και σε κρούσματα εκφοβισμού, τα οποία τυγχάνουν διαφορετικού χειρισμού.

Σύμφωνα με το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου (2015), προτείνεται οι εκπαιδευτικοί να συζητούν και να ενημερώνουν τους μαθητές, αναφορικά με τα δικαιώματά τους, αλλά και τους κανόνες συμπεριφοράς του σχολείου. Επίσης, μπορούν να τους διδάξουν κατάλληλους τρόπους έκφρασης της έντασης και του θυμού τους, μέσα από στοχευμένες δραστηριότητες σε συνεργασία με τον/την ψυχολόγο του σχολείου, να προάγουν την ομαδική συνεργασία στο πλαίσιο της τάξης και να παραπέμπουν στον/στην ψυχολόγο του σχολείου, όταν αντιλαμβάνονται τις ενδείξεις. Επιπρόσθετα, θεωρείται σημαντική η ουσιαστική και αποτελεσματική εποπτεία στα διαλείμματα, ιδιαίτερα στους χώρους υψηλού κινδύνου εκδήλωσης κρουσμάτων σχολικού εκφοβισμού (τουαλέτες, αποθήκες, εργαστήρια κ.ά.). Οι δάσκαλοι και καθηγητές, μπορούν να επικοινωνούν με τους γονείς και σε συνεργασία με τον/την ψυχολόγο του σχολείου να διοργανώνουν ημερίδες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την παιδική επιθετικότητα και τον σχολικό εκφοβισμό, ώστε και οι ίδιοι οι γονείς, να είναι σε θέση να ανιχνεύσουν τα συμπτώματα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι εκπαιδευτικοί θα  έχουν

 

την ευκαιρία, πέρα από το να ενημερώσουν και να παροτρύνουν τους γονείς να υιοθετήσουν πιο ενεργό ρόλο στην σχολική καθημερινότητα των παιδιών τους, όσο αυτό είναι εφικτό και ανάλογα με τις υποχρεώσεις του κάθε γονέα. Ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της δουλειάς των εκπαιδευτικών είναι η μέριμνα για την ομαλή ένταξη νεοφερμένων μαθητών/μαθητριών, μαθητών/μαθητριών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, μαθητών/μαθητριών με διαφορετική θρησκεία, πολιτισμικό υπόβαθρο ή σεξουαλικό προσανατολισμό. Τέλος, όλα τα παραπάνω, για να ευοδώσουν, χρειάζονται το κίνητρο και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, πάνω στα σύγχρονα δεδομένα και τους σύγχρονους τρόπους αντιμετώπισης της σχολικής επιθετικότητας και του σχολικού εκφοβισμού.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν αναπτυχθεί αρκετά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης από ερευνητικές ομάδες στο εξωτερικό, αναφορικά με τον σχολικό εκφοβισμό. Μία πρόσφατη μετα-ανάλυση αναφέρει περισσότερα από 40 σχολικά προγράμματα κατά του εκφοβισμού, τα οποία έχουν αναπτυχθεί, υλοποιηθεί και αξιολογηθεί. Η αξιολόγηση έδειξε ότι 12 από τα προγράμματα αυτά πέτυχαν να μειώσουν σημαντικά τον εκφοβισμό και τη θυματοποίηση (Ttofi & Farrington, 2011). Παραδείγματα γνωστών επιτυχημένων προγραμμάτων, τα οποία εμπίπτουν στην κατηγορία των «θεωρητικά και εμπειρικά κατοχυρωμένων και αξιολογημένων προγραμμάτων παρέμβασης και πρόληψης του εκφοβισμού» και τα οποία μπορείτε να αναζητήσετε για περαιτέρω μελέτη και οργάνωση παρεμβάσεων είναι το «Olweus program,» (Olweus, 2004), το «Zero» (Roland, Bru, Midthassel, & Vaaland, 2009), το «ΚiVa,» (Salmivalli, Kärnä, & Poskiparta, 2011) και το «ViSC» (Spiel & Strohmeier, 2011).

Η υιοθέτηση μίας ολιστικής προσέγγισης από πλευράς του σχολείου που θα έχει ως θεμέλιους λίθους της, τον ανοιχτό διάλογο, την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την συμμετοχή όλων των μελών της σχολικής κοινότητας και θα λαμβάνει υπόψην τις σχέσεις εξουσίας, τις διακρίσεις λόγω φύλου, κοινωνικο-πολιτικού υποβάθρου, κοινωνικο-οικονομικής θέσης ή σεξουαλικού προσανατολισμού, καθώς και τη δομική ιεραρχία του σχολείου, δύναται να αποτελέσει ένα πλάνο που θα κατορθώσει να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στην αντιμετώπιση της σχολικής επιθετικότητας και του σχολικού εκφοβισμού (Artinopoulou & Michael, 2014).

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Alink, L. R. A., Mesman, J., Van Zeijl, J., Stolk, M. N., Juffer, F., Koot, J. M. (2006). The early childhood aggression curve: Development of physical aggression in 10- to 50-month old children. Child Development, 77, 954–966.

Artinopoulou, V., & Michael, I. (2014). European guide on antibullying good practices. European Antibullying                          Network.                                 Retrieved            in                         06-02-2020                                 from: http://www.antibullying.eu/sites/default/files/wk2_guide_of_good_practices_final2_v2.p df.

Bandura, A. (1973). Aggression: A social learning analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Del  Vecchio,  T.  (2011).  Instrumental  aggression.  In  S.  Goldstein  &  J.  A.  Naglieri  (Eds.),

Encyclopedia of child behavior and development (pp. 823–824). New York: Springer.

Dogra, N., & Bhugra, D. (2013). Impact of culture on child mental health: Diagnosis and treatment. In A. S. Antoniou & B. D. Kirkcaldy (Eds.), Education, family and child and adolescent health (pp. 173–196). Athens: Diadrassi.

Eriksen, T. L., Nielsen, H., & Simonsen, M. (2014). Bullying in elementary school. The Journal of Human Resources, 49(4), 839-871.

Ζεργιώτης, Α. (2014). H παιδική επιθετικότητα και η αντιμετώπισή της στο σύγχρονο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση της 49ης περιφέρειας δημοτικής εκπαίδευσης Αττικής. EJournals Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 7, 181-217.

Harel-Fisch, Y., Walsh, S. D., Fogel-Grinvad, H., Amitai, G., Picket, W., Molcho, M., Due, P., De Matos, M. G., Craig, W., Varnai, D., Mazur, J., Favresse, D., Leveque, A., Aasvee, K., Villerusa, A., & Valverde, P. R. (2011). Negative school perception and involvement in school bullying: A universal relationship across 40 countries. Journal of Adolescence, 34(4), 639-652.

Hellfeldt, K., Johansson, B., & Gill, P. (2016). Longitudinal analysis of links between bullying victimization and psychosomatic maladjustment in Swedish schoolchildren. Journal of School Violence, 17, 86-98.

Huessler, G. (2013). Adolescent health issues: Psychological implications. In A. S. Antoniou & B.

D. Kirkcaldy (Eds.), Education, family and child and adolescent health (pp. 121–140). Athens: Diadrassi.

Jelonkiewicz, I. (2013). Sense of coherence (SOC) as a major health-promoting personal resource among youth. In A. S. Antoniou & B. D. Kirkcaldy (Eds.), Education, family and child and adolescent health (pp. 155–172). Athens: Diadrassi.

 

Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου - Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου (2015). Ανάπτυξη και λειτουργία δικτύου πρόληψης και αντιμετώπισης των φαινομένων σχολικής βίας και εκφοβισμού. Ανακτημένο στις 29-01-2020 από το διαδικτυακό τόπο: http://stop-> bullying.sch.gr/wp-content/uploads/2015/10/ekpaideutikos.pdf.

Krygsman, A., & Vaillancourt, T. (2019). Peer victimization, aggression, and depression symptoms in preschoolers. Early Childhood Research Quarterly, 47(2), 62-73.

Μονάδα Εφηβικής Υγείας (2014). Τί συμβαίνει στην εφηβεία; Εκφοβισμός, άσκηση βίας. Διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο: http://youth-health.gr/i-monada/fulladia/teuxos-9ti- sumbainei-stin-efibeia-ekfobismos-askisi-bias#.VK-ziXugz4o.

Menesini, E., & Salmivalli, C. (2017). Bullying in schools: The state of knowledge and effective interventions. Psychology, Health & Medicine, 22(S1), 240-253.

Nenniger, P., & Frey, A. (2013). Autonomy and self-direction in childhood education. In A. S. Antoniou & B. D. Kirkcaldy (Eds.), Education, family and child and adolescent health (pp. 253–271). Athens: Diadrassi.

Olweus, D. (2004). The Olweus bullying prevention program: Design and implementation issues and a new national initiative in Norway. In P. K. Smith, D. Pepler, & K. Rigby (Eds.), Bullying in schools. How successful can interventions be? (pp. 13–36). Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Roland, E., Bru, E., Midthassel, U. V., & Vaaland, G. S. (2009). The Zero program against bullying: Effects of the program in the context of the Norwegian manifesto against bullying. Social Psychology of Education, 13(1), 41–55.

Salmivalli, C., Kärnä, A., & Poskiparta, E. (2011). Counteracting bullying in Finland: The KiVa program and its effects on different forms of being bullied. International Journal of Behavioral Development, 35(5), 405-411.

Salmivalli, C., Voeten, M., & Poskiparta, E. (2011). Bystanders matter: Associations between reinforcing, defending, and the frequency of bullying behavior in classrooms. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 40(5), 668-676.

Smith, P. K. (2017). Bullying: Definition, types, causes, consequences and intervention. Social and Personality Psychology Compass, 10(9), 519-532.

Spiel, C., & Strohmeier, D. (2011). National strategy for violence prevention in Austrian schools and kindergarten: Development and implementation. International Journal of Behavioral Development, 35, 412–418.

Stavrinides, P., Paradeisiotou, A., Tziogouros, C., & Lazarou, C. (2010). Prevalence of bullying among Cyprus elementary and high school students. International Journal of Violence and School, 11, 114-128.

 

Travlos, A. K., Tsorbatzoudis, H., Barboukis, V., & Douma, I. (2018). The effect of moral disengagement on bullying: Testing the moderating role of personal and social factors. Journal of Interpersonal Violence, 0(00), 1-20.

Ttofi, M., & Farrington, D. P. (2011). Effectiveness of school-based programs to reduce bullying: A systematic and meta-analytic review. Journal of Experimental Criminology, 7, 27–56.

Walker, H. M. (2010). Relational aggression in schools: Implications for future research on screening intervention and prevention. School Psychology Review, 39(4), 594-600.

Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2020 18:35

Το κουράγιο ν’ αλλάξεις

Συγγραφέας: Ιωάννα Φαλέγκα

Όλοι μας έχουμε φτάσει κάποια στιγμή σε ένα σημείο που μας έκανε να θέλουμε να αλλάξουμε. Να πατήσουμε το κουμπί της διαγραφής και να αρχίσουμε πάλι από την αρχή. Να δημιουργήσουμε ίσως έναν εαυτό που δεν θα μοιάζει τόσο πολύ με ότι είμαστε τώρα. Να βάλουμε για μια φορά αυτόν τον εαυτό μπροστά και να παλέψουμε για την δική του ευτυχία. Να φτιάξουμε το περιβάλλον μας και τις συνθήκες της ζωής μας όπως τα ονειρευόμασταν πάντα. Κάποιες φορές λοιπόν, το τρένο μας βρίσκεται σε λάθος διαδρομή και έτσι κάθε σταθμός που φτάνουμε, είναι λάθος σταθμός.

Πότε όμως έρχεται αυτό το σημείο; Πότε παίρνουμε οριστικά και αμετάκλητα αύτη την απόφαση που θα μας κάνει να αλλάξουμε για πάντα τη ζωή μας;

Ίσως, όταν θεωρούμε ότι έχουμε πιάσει πάτο και πρέπει να βρούμε το κουράγιο να ανέβουμε ξανά τα σκαλοπάτια προς την επιφάνεια.

Ίσως όταν έχουμε κουραστεί με την όλη κατάσταση που βρισκόμαστε. Ίσως πάλι μας έχει κουράσει και ο ίδιος μας ο εαυτός. Κάποιες φορές βλέπεις, είναι σαν να βρισκόμαστε σε λήθαργο και δεν αναγνωρίζουμε τις πραγματικές μας ανάγκες, δεν ζούμε με τον τρόπο που θα θέλαμε, απλά υπάρχουμε. Μένουμε στο να ονειρευόμαστε πως θα ήταν να ζήσουμε και ξεχνάμε να ζήσουμε πραγματικά. Και έρχεται ξαφνικά μια στιγμή, με μια οποιαδήποτε αφορμή και μας ξυπνάει. Και κάπου εκεί συνειδητοποιούμε ότι έχουμε αφήσει τον χρόνο να περνάει και εμείς ήμασταν απλά θεατές στο έργο που έπρεπε να είχαμε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Τέτοιες αποφάσεις παίρνονται συχνά στην αρχή μιας καινούριας χρονιάς. Μια καινούρια χρονιά αποτελεί πάντα μια αφετηρία. Θέτουμε στόχους, δίνουμε υποσχέσεις στον εαυτό μας και συνειδητοποιούμε ό,τι μας χάλασε την χρονιά που πέρασε. Μια καινούρια χρονιά αποτελεί πολλές φορές κινητήριο δύναμη. Είναι προφανώς μια αφορμή να ξυπνήσουμε για λίγο από αυτό τον λήθαργο. Μας δίνει αυτή την επιβεβαίωση που γνωρίζουμε, όμως την υπόλοιπη χρονιά αγνοούμε:- Ο χρόνος τρέχει χωρίς σταματημό και παρασύρει τα πάντα στο πέρασμα του.

Γιατί όμως περιμένουμε την νέα χρονιά, την Δευτέρα, το καλοκαίρι; Τώρα είναι η στιγμή. Ξεκίνα τώρα, την στιγμή που το σκέφτηκες.

Ότι και να έχει συμβεί και για όποιο λόγο και να θέλει κάποιος να αρχίσει ξανά, ένα είναι σίγουρο: Οι νέες αρχές εκτός από αναζωογονητικές είναι και απαραίτητες στη ζωή μας. Μέσα από αυτές βρίσκει κανείς το νόημα, ανακαλύπτει ξανά τον εαυτό του. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία από αυτή. -Το να είσαι ευτυχισμένος με αυτό που είσαι.- Να είσαι ευτυχισμένος με τη ζωή σου-.

Φυσικά καμία νέα αρχή δεν είναι εύκολη. Είτε, η αρχή σου περιλαμβάνει να ξεκινήσεις έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, είτε να αλλάξεις επαγγελματικό προσανατολισμό, είτε να δουλέψεις με τον εαυτό σου και να τροποποιήσεις κάποια στοιχεία της προσωπικότητας σου, χρειάζεται, αρχικά, πολύ μεγάλο θάρρος και έπειτα ακόμα μεγαλύτερη αποφασιστικότητα. Άπαξ όμως και το αποφασίσεις και το πιστέψεις και αγαπήσεις την ιδέα της αλλαγής, η επιτυχία σου είναι σίγουρη. Αν πάλι δεν τα καταφέρεις με την πρώτη, μην τα παρατήσεις. Μην είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου. Η ζωή είναι μια συνεχόμενη προσπάθεια στην οποία εναλλάσσονται περίοδοι όπου το χάνουμε και το βρίσκουμε ξανά… Είναι γεμάτη καινούριες αρχές.

Πως όμως ξεκινάς μια νέα αρχή;

Κάποιες φορές οι προσδοκίες μας για την αλλαγή που θέλουμε να κάνουμε είναι τεράστιες και μη ρεαλιστικές. Και για αυτό το λόγο συχνά αποτυγχάνουμε. Προσπαθούμε ίσως να φτάσουμε στην επίτευξη του στόχου χωρίς να υπολογίζουμε τον δρόμο που πρέπει να διανύσουμε πριν από αυτή. Συχνά σκεφτόμαστε μακροπρόθεσμα και κάπως έτσι κάπου κολλάμε και έπειτα τα παρατάμε.

Αν σκεφτόμασταν, ωστόσο, βραχυπρόθεσμα και αρχίζαμε να σπάμε τον στόχο μας σε μικρά βήματα, αν σχεδιάζαμε αρχικά, την επίτευξη κάθε επιμέρους βήματος, τότε η αλλαγή θα ήταν ίσως πιο εύκολα επιτεύξιμη. Πάντα βοηθάει ένα πλάνο. Μια καταγραφή ιδεών και σκέψεων. Το σημαντικότερο όμως είναι η προσπάθεια. Άλλες φορές πάλι το μόνο που χρειάζεται είναι κάποιος να σου απλώσει το χέρι. Ναι, ίσως χρειαστείς ένα χέρι. Το χέρι θα σε εμψυχώνει να συνεχίζεις, θα είναι δίπλα σου στον πιο σκληρό σου αγώνα, θα σου δίνει δύναμη. Και τότε τα πράγματα ίσως σου φανούν λίγο πιο εύκολα από ότι περίμενες.

Και σκέψου όταν τα καταφέρεις: -Πόσο συναρπαστικό συναίσθημα είναι να νοιώσεις ζωντανός ξανά…; Να νοιώσεις ότι έχεις τη ζωή σου στα χέρια σου…; Να αγαπήσεις ξανά! Εσένα και ότι σε περιβάλλει. Να δημιουργήσεις τη δική σου ευτυχία. Να νοιώσεις δυνατός! Ικανός! Να νοιώσεις ότι μπορείς. Μπορείς να παλέψεις και να επιτεύξεις τα όνειρα σου!

Γιατί η ζωή είναι τώρα και πάντα αξίζει να την αλλάξεις όταν πρέπει…

Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2020 18:31

Άσε ε-ΜΕ-να

Συγγραφέας: Ελένη Γερακάκη

*Γράφει η Γερακάκη Ελένη Κοινωνική Επιστήμονας/Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Άσε ε-ΜΕ-να…

* Η έκκληση που αρκετές φορές απευθύνουμε στους οικείους μας είναι να μας αφήσουν να κάνουμε πράγματα, να δείξουμε πράγματα ή να μοιραστούμε πράγματα. Ζητάμε άδεια σε κάτι που βαθύτατα απευθύνεται ως θέλημα εις εαυτό, ώστε να μου επιτρέπει να αφεθώ, να αναζητήσω και να μάθω όλες μύχιες σκέψεις μου κι έπειτα αυτές να γίνουν «χαλάλι» σε όποιους αποφασίσω να τις μοιραστώ….

Πολυπροσωπία, Διπροσωπία & Προσαρμοστικότητα

Διαβάζοντας τους όρους του τίτλου, νομίζω το μυαλό των περισσοτέρων εκκινεί σκέψεις αρνητικά επιφορτισμένες, συνυφασμένες με πρόσωπα και καταστάσεις που δεν είναι σταθερές, αλλά διαρκώς εναλλάσσονται, λαμβάνοντας διαφορετικές θέσεις και αναδιατυπώνοντας συνεχώς τα λεγόμενα και τις στάσεις τους. Όλοι έχουμε κατηγορήσει εκείνο το «διπρόσωπο» άνθρωπο που συμπεριφέρεται κάθε φορά διαφορετικά, μερικές φορές σε τέτοιο βαθμό που απορούμε πως και εκείνος ο ίδιος μπορεί και το κάνει στον εαυτό του. Άλλες φορές συνιστούμε προσοχή για ένα άτομο που έχει «πολλά πρόσωπα» και ποτέ δεν γνωρίζεις τι να περιμένεις από εκείνο. Προβληματιζόμαστε και απορούμε τι είδους άνθρωποι είναι εκείνοι που δεν παραμένουν σταθεροί στις απόψεις τους; Πως μπορούν να εναλλάσσονται και να προσαρμόζονται σαν τους χαμαιλέοντες ξεχνώντας, ότι πολλές φορές η προσαρμογή και «διπλωματία» επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Πασχίζουμε τόσο πολύ να ερμηνεύσουμε χαρακτήρες και συμπεριφορές των άλλων, αμελώντας να διερευνήσουμε τους δικούς μας Εαυτούς και τις δικές μας δεξιότητες προσαρμοστικότητας και ενίοτε συνύπαρξης.

Και κάπως έτσι, στο «τραπέζι» θέτονται όροι που δημιουργούν παρερμηνείες. Η διπροσωπία είναι λέξη που εννοιολογικά σηματοδοτεί την υποκρισία και την ανειλικρίνεια. Έννοιες που είναι αρνητικά προσδιορισμένες, ωστόσο πίσω από τον εύκολο χαρακτηρισμό κάποιου ατόμου ως διπρόσωπου και υποκριτή, ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε πιθανά πλαίσια και κυρίως λόγους που ενδέχεται αυτό να συμβαίνει. Εξάλλου, οι όροι της κοινωνικής προσαρμογής και των πολλαπλών κοινωνικών ταυτοτήτων ενέχουν δεσπόζουσα θέση στη κοινωνική ψυχολογία, υπενθυμίζοντας πολλάκις ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να είναι ίδιος σε όλα τα πλαίσια, αλλά πολλές φορές δεν είναι ο ίδιος ούτε στα ίδια πλαίσια.

«Μα η γνώμη σου ήταν αυτή. Τι τα αλλάζεις τώρα; Πόσο διπρόσωπος μπορεί να είσαι;» Αποδίδουμε χαρακτηρισμούς χωρίς να αναζητούμε τις αιτίες που επέρχονται οι αλλαγές. Αρκετές είναι οι φορές που ακόμη και η διπλωματία συγχέεται με τη διπροσωπία σε ένα κοινό αρνητικό παρανομαστή. Κι κάπως έτσι χτίζουμε «ταμπέλες» σε ανθρώπους που δεν παραμένουν σταθεροί, αλλά αμφιταλαντεύονται και αναπροσαρμόζουν τα λεγόμενά τους μια, δύο, τρεις και πολλές περισσότερες φορές. Γιατί αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι σταθεροί, συνεπώς δεν μπορεί να είναι αξιόπιστοι και φερέγγυοι. Ωστόσο, την ίδια στιγμή υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι εξαιρετικά σταθεροί με γνώση και πλήρη επίγνωση των λεγομένων τους. Η γνώση επέρχεται μόνο μέσω της επαφής με τα πράγματα και για να υπάρχει επαφή, θα πρέπει να υπάρχει συνεχής μετακίνηση και αδιάκοπη αναζήτηση. Μέσω αυτών μπορώ και γνωρίζω κάθε τι στο οποίο έχω κινηθεί και τότε επιλέγω συνειδητά ποια θέση θέλω να λάβω σίγουρα και αποφασιστικά. Ποια είναι η θέση την οποία μπορώ με επιχειρήματα και εμπεριστατωμένο λόγο να υποστηρίξω και να τεκμηριώσω. Μέσω της αναζήτησης και της συνεχής μας κινήσεως επιτυγχάνουμε να γνωρίσουμε περισσότερες πτυχές του ίδιου μας του εαυτού και να επέλθουμε πιο κοντά στην αυτογνωσία μας. Μέσω της διαρκούς διερεύνησης αναπτύσσονται ολοκληρωμένες όλες οι ταυτότητες που μπορούμε να αποκαλύπτουμε στις ποικίλες διαπροσωπικές μας σχέσεις και στους διάφορους τομείς της ζωής μας. Με αυτό τον τρόπο, μπορούμε να κατακτήσουμε αυτό που η πολυπροσωπία σημαίνει, δηλαδή το να γνωρίσουμε πραγματικά τους εαυτούς μας πίσω από τα πολλαπλά πρόσωπα που αναδεικνύουμε, προκειμένου να αποκρύψουμε αυτό που αληθινά είμαστε. Ωθούμαστε σε σημείο να φοράμε συνεχώς και νέα προσωπεία τα οποία ταυτίζονται άκριτα με όσα η κοινωνία ή το γενικό σύνολο επιζητά, ώστε να γίνουμε αρεστοί και να λάβουμε τη πολυπόθητη αποδοχή. Προσαρμοζόμαστε σε καταστάσεις και πρότυπα πλήρως τυποποιημένα και σαθρά που εύκολα χάνουν την ισχύ τους και γκρεμίζουν από τη βάση το οικοδόμημα μιας αρεστής εικόνας, η οποία κατά πολύ διαφέρει από τη δική μου προσωπική εικόνα. Κάθε φορά που ακολουθούμε απερίσκεπτα τάσεις, απόψεις και συμπεριφορές, ουσιαστικά απευθύνουμε παράκληση αποδοχής και επιζητούμε να μας επιτραπεί, μέσω της κοινωνικής μας ένταξης να εισακουστούμε, να μοιραστούμε με τους άλλους όσα ουσιαστικά «ουρλιάζουν» μέσα μας και αναζητούν χαραμάδες για να τρυπώσουν, να ξεφύγουν και να φανερωθούν. Τείνουμε να πιστεύουμε ότι όποια αξία και επιρροή έχουμε ως άτομα θα αναδειχθεί μόνο αν «κολυμπήσουμε» μαζί με το ρεύμα, ξεχνώντας ότι αν αφεθούμε στο ρεύμα μπορεί και να πνιγούμε. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, οι αισθήσεις και οι ενέργειές μας να διατηρούνται υπενθυμίζοντάς μας ότι το σημείο αναφοράς και το πρόσωπο-κλειδί είμαστε Εμείς, σε όλες μας τις πτυχές και με όλες μας τις εκφάνσεις. Κάθε μορφή είναι μέρος του όλου, που εμπλουτίζει το χαρακτήρα μας και συνθέτει τη προσωπικότητά μας. Και αφού κάθε στοιχείο είναι κεκτημένη αξία και υπερήφανο κατόρθωμα γιατί ακόμη ψάχνουμε τρόπους να «ντύσουμε» τους εαυτούς μας όταν εκείνοι ήδη φορούν την πιο όμορφη και ειλικρινή φορεσιά τους;

Newsletter Subscribe

Όλα τα νέα και οι ενημερώσεις απευθείας στο email σας.

Νέα & Ανακοινώσεις

PrevNext

kyklos aspros 116x100

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΛΟΦΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ 81100

ppy@aegean.gr

22510 36520 - 36580

Ακολουθήστε μας

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Γενικά στοιχεία

Υπηρεσίες

Η ομάδα μας

Συνεργασίες

Γιατί να μας προτιμήσετε

Διαφημιστείτε σε εμάς

Νομικά ζητήματα

© 2021 psichologia.gr. All Rights Reserved. Designed by Kosnet.gr